تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 322

مساهمون:

ص٣٢٢

عرقين بارزين :

هر يك پهلوى گوشى است و فصد آن جهت تحريك سر و گران خيزى و جنون ، نافع است .

عرقين منخرين :

در هر بينى يكى است و جهت امراض بينى و گوش و دهان ، مفيد است .

عرقين وداجين :

در دو طرف گردن است جهت حكّه و جرب و برص و ريختن موى و امراض حارّه و نزلات ، نافع است .

ازرعان :

از حوالى لثهء عليا از دو طرف كشيده است تا باطن دماغ و جهت درد دستها و مقله و ظفره و گام نزديك كردن ، نافع است .

صافنات :

چهار عرق است در دو طرف وحشى دستها و پايها و جهت ريختن موى - كه جرد گويند - مع ضعف قوايم و زحمت بار گران و جراحت سمّ .

اخرسان :

دو عرق است از دو طرف كتف كشيده تا ترقوه و جهت امراض پشت و كمر و صعوبت خوابيدن و برخاستن و تشنج و بدى نشخوار ، فصد آن نافع است .

عرق ذنب :

رگى است در زير دم و جهت امراض رحم و خصيه و جهت قلت شير و بدى هضم ، فصد كنند .

عروق و حشيات :

چهار رگ است در باطن دستها و پاها و مقابل صافنات و جهت امراض قوايم و سينه‌گيرى و حرارت مفرط ، بايد فصد كرد .

ضفدعين :

دو رگست در زير زبان و جهت بدى نشخوار و سيلان كف از دهان و ورم گلو فصد كنند .

اما طريق معالجات :

آن است كه در امراض حارّه بايد علفهاى سرد ، مثل قصيل و اسفناج و كاسنى و كاهو و غير آن دهند و در امراض بارده ، يونجه و علفهاى گرم و به جاى جو ، خلر و پنبه دانه و عدس و امثال آن ، پس ادويهء مخصوص هر علتى را استعمال نمايند .

امراض رأس :

يكى آن است كه در ابتداء سر را حركت دهند با سيلان رطوبات بينى و قلت اكل و بعد از آن ورم مستطيل در عقب گوش به هم رسد .

علاج :

گشودن عرق بارزين است و طلا نمودن ثفل تخم كتان كه روغن او را فشرده باشند با صابون و بزرقطونا و هرگاه منفجر گردد ، علاجِ قرحه بايد نمود .

ديگر ، ناخنه :

كه به تركى سانجو گويند علامتش تنگى نفس ، و بر آمدن غضروف بينى
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 322 | مؤسسه احياء طب طبيعى / محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )