تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 28

مساهمون:

ص٢٨

سكرچهء صغيره :

سه اوقيه است .

صدفه :

به وزن سكرچهء كبيره است .

توله :

سه مثقال و نيم و سه قيراط است .

نسطون كبير :

سه اوقيه است .

نسطون صغير :

به وزن جوزهء ملكيه است كه شش درخمى است .

قوانوس :

از روغن ، دوازده درخمى است و از شراب ، يك اوقيه و نيم درخمى و ثلث آن .

درهمِ تامّ :

در قديم ، هشت دانگ بوده و در زمان جديد ، شش دانگى است كه دوازده قيراطِ فضى باشد و به طسوج ، بيست و چهار و به حبّه ، چهل و هشت حبّه است و آن ، نود و شش شعيره و يك صد و نود و دو ارزه مىشود .

درهم ناقص :

كه از درهم طبّى ، مراد اوست ، عبارت است از چهار دانگ و نيم مثقال صيرفى .

مثقال صيرفى :

عبارت از درهم تامّ جديدى است .

مثقال طبّى :

يك درهم ناقص و سه سبع درهم و آن ، شش دانگى است كه دويست و چهل ارزه باشد و صد و بيست شعيره و شصت حبّه و بيست و چهار طسوج و بيست قيراط .

مثقال شرعى :

عبارت از درهم ناقص طبّى است كه چهار دانگ و نيم باشد و آن ، موافق وزن اشرفى دوبتى و امثال آن است .

درهم شرعى :

به قدر سه سبع از مثقال شرعى كمتر است .

فصل دوّم : در اوزان كبار

رطل :

مراد از مطلق رطل ، « بغدادى » است كه نود مثقال باشد و به درهم ، صد و بيست و هشت درهم و چهار سبعِ درهم كه دوازده اوقيه باشد . ابن سرابيون گويد كه : رطل عسل نسبت به رطلِ شراب ، به قدر ربع زياده است و نسبت به روغن ، به قدر نصف و رطل شراب نسبت به روغن به قدر تسع زياده است و رطل مكى ، صد مثقال و مدنى ، صد و بيست مثقال است .