قرنفل و دارفلفل ، از هر يك پنج [ درهم ] نرم سائيده ، در پارچهاى بسته و در اوّل طبخ بيندازند و تا آخر بجوشانند و بعد از سرد شدن ، پارچه را افشرده بيندازند ، [ و سه درهم ] زعفران در آن حل كرده در شيشهها كنند و سر شيشه را محكم كرده تا چهل روز در آفتاب بگذارند و هر چند كهنه [ شود ] قوىتر مىگردد .
[ 367 ]
شراب افسنتين كبير :
موافق نسخهء قدما و مقوّى معده و مفتِّح سدّه و مسهل صفرا و مقوّى اعصاب و دماغ و جگر است : افسنتين رومى ، چهار مثقال ؛ غاريقون ، مثل آن ؛ گل سرخ ، هشت مثقال ؛ صبر زرد ، دو مثقال ؛ حاشا ، مثل آن ؛ مصطكى ، تخم كرفس ، اذخر ، انيسون ، سنبل الطيب ، اسارون و ساذج هندى ، هر يك ، يك مثقال ؛ نعناع و اصل السوس ، سه مثقال ؛ بيخ كرفس و بيخ رازيانه ، دو مثقال ؛ فودنه و زعفران ، هر يك ، يك رطل و نيم ، در هشت رطل شراب بجوشانند تا به نصف رسد و با يك رطل و نيم عسل به قوام آورند .
و اگر به جاى شراب آب و به جاى عسل شكر كنند ، مىتواند بود .
[ 368 ]
نوعى ديگر :
كه صغير گويند و جهت ماليخولياى مراقى و ضعف معده كه از برودت باشد و به جهت سوء القنيه به غايت آزموده است :
افسنتين ، ده مثقال ؛ گل سرخ ، بيست مثقال ؛ تربد ، چهار مثقال ؛ غاريقون ، چهار مثقال ؛ سنبل الطيب ، دو مثقال ، در چهارصد مثقال آب بجوشانند تا به نصف رسد و با صد و بيست مثقال شكر به قوام آورند . و اگر تربد را هفت مثقال [ درهم ] و سنبل را چهار مثقال [ درهم ] كنند ، قوىتر خواهد بود و حقير ، مكرر تجربه نموده ام .
[ 369 ]
نوعى ديگر :
از مجربات حقير جهت ضعف معده و جگر كه با يبوست طبع و حرارت مزاج باشد به غايت نافع است .
افسنتين ، دو مثقال ؛ گل سرخ ، چهار مثقال ؛ تمر هندى ، ده مثقال ؛ ترنجبين ، سى مثقال ، جوشانيده ، صاف نموده و بنوشند و مجموع ، يك شربت است .
[ 370 ]
شربت ابريشم : جهت تقويت دل و اعضاء رئيسه
و رفع خفقان بارد و باد بواسير و توحش سوداوى و اقسام ماليخوليا ، نافع است و موافق نسخهء قدما :
ابريشم خام - كه عبارت از فيله است ، نه ابريشم متعارف كه به عرف اطبا ، آن ، حرير است - سيصد مثقال را در يك شبانه روز در يك هزار و پانصد مثقال آبى كه آهن تافته چند بار در او انداخته باشند بخيسانند ، پس بجوشانند تا به ثلث رسد و ابريشم را افشرده