بعضى بالمناصفه گفتهاند .
شربت انار ترش جهت تسكين صفرا و تقويت معده و قطع اسهال صفراوى و دموى ، نافع است .
شربت انار شيرين جهت اسهال و ذات الريه و درد سينه .
شربت توت سياه جهت امراض حلق و ضعف اشتها و اسهال طبع .
از توت سفيد جهت امراض آلات تنفس و ضعف هاضمه و تقويت معده .
شربت ريباس جهت تقويت احشاء و منع صعود بخارات به دماغ و اسهال .
شربت حماض جهت تقويت معده و جگر و امعاء و رفع حدّت صفرا .
شربت سماق و ساير ميوههاى ترش ، قاطبةً قابضه و مقوّى احشاء و مسكّن حرارتند .
شربت ميوههاى شيرين ، به دستور ؛ اما هرگاه غلبهء صفرا باشد مستحيل به او مىشود .
[ 353 ]
شربت ترنج :
جهت خفقان حارّ و امراض حارّهء دل ، به غايت آزموده است : ترشى ترنج را در گلاب مكرر بشويند تا اثر ترشى در جرم او نماند ، پس به ازاء هر يك عدد ، ترنج هفتاد و پنج مثقال قند اضافه نموده و به قوام آورند .
[ 354 ]
شربت زوفا :
نافع است جهت اوجاع سينه و سرفهء كهنه و نزله و دشوارى نفس و صلابت معده و سدّهها : مويز منزوع العجم ، سى درهم ؛ عناب ، سپستان ، انجير خشك ، بيخ سوسن و اصل السوس ، از هر يك بيست درهم ؛ بيخ رازيانه ، بيخ كرفس ، پرسياوشان و زوفاى خشك ، از هر يك ده درهم ؛ به دانه ، انيسون و تخم رازيانه ، از هر يك پنج درهم ؛ جو مقشّر ، مغز تخم خيارين ، مغز تخم كدو و خربزه ، مغز پسته ، مغز حبّ صنوبر ، سنبل الطيب ، اذخر ، تخم خطمى و تخم كتان ، از هر يك سه درهم ، اجزا را نيم كوب كرده و بجوشانند و با چهار رطل شكر به قوام آورند و مغزها را كوبيده در آن حل كنند .
[ 355 ]
نوعى ديگر :
كه مشهور است : زوفاى خشك ، پرسياوشان ، از هر يك هفت مثقال ؛ انجير زرد ، بيست عدد ؛ عناب و سپستان ، از هر يك سى عدد ؛ فراسيون ، تخم خطمى ، اصل السوس و بيخ سوسن ، از هر يك سه مثقال ؛ حلبه ، چهار مثقال ؛ مويز بىدانه ، بيست مثقال ؛ تخم كرفس و تخم رازيانه ، از هر يك دو مثقال ، جوشانيده و آب او را با دو رطل شكر به قوام آورند .
[ 356 ]
شربت گاو زبان :
جهت تقويت دل و توحش سوداوى و خفقان نافع است . گل گاو زبان ،