جهت امراض باردهء اعضاء رئيسه ، نافع با قوت ترياقيه است .
صفت آن : مويز بىدانه ، چهار مثقال ؛ علك البطم ، چهار مثقال ؛ مر صاف و اذخر ، هر يك دوازده مثقال ؛ دارچينى ، مقل ، اظفار الطيب ، سنبل رومى ، سليخه ، اكليل الملك ، سعد و حبّ الغار ، هر يك سه مثقال ؛ قصب الذريره ، نه مثقال ؛ زعفران ، يك مثقال ؛ قفر اليهود ، دو مثقال و نيم ، صموغ را در شراب و امثال او خيسانيده ، قرص بسازند و بعضى از قدما با سه وزن آن عسل معجون كردهاند .
[ 220 ]
قرص طباشير مليّن :
جهت تبهاى صفراوى و دموى و رفع تشنگى و تسكين غليان خون ، نافع است .
صفت آن : طباشيرِ سفيد ، گل سرخ ، از هر يك نيم درهم ؛ صندل سفيد سوده ، يك درهم ؛ مغز تخم كدو ، مغز تخم خيارين ، مغز بهدانه ، رب سوس ، زرشك منقّى و صمغ عربى كتيرا ، از هر يك دو درهم ؛ ترنجبين ، پنج درهم ، با آب ترنجبين قرص بسازند و اگر تليين بيشتر خواهند ، ريوند چينى ، سه درهم ؛ غاريقون سفيد ، يك درهم ، اضافه كنند .
مقدار شربت يك مثقال .
[ 221 ]
قرص طباشير مليّن :
از تأليف مرحوم « مير عطاء الله » جد حقير است و بهترين نسخهها و معمول حقير و جهت تبهاى حارّه و حصبه و آبله و تب دق و حرقة البول و تشنگى ، و تسكين التهاب اخلاط محترقه و سعال و ذات الجنب ، مفيد است .
صفت آن : گل سرخ ، سه درهم ؛ طباشير ، نشاسته ، تخم خرفه ، از هر يك پنج درهم ؛ مغز تخم كدو ، مغز تخم هندوانه ، تخم خيار و تخم گشنيز ، از هر يك سه درهم ؛ گل بنفشه ، پنج درهم ؛ صندل سفيد سوده ، دو درهم ؛ كتيرا ، دوازده درهم ؛ ترنجبين ، ده درهم ؛ رب سوس ، دو درهم ؛ نيلوفر ، سه درهم ؛ زعفران ، نيم درهم ؛ [ فوفل ، يك درهم ] ؛ با شيرهء جو قرص بسازند و از يك مثقال تا دو مثقال بنوشند .
[ 222 ]
قرص طباشير قابض :
منافعش مثل منافع مليّن است ، بالينت طبع استعمال نمايند .
صفت آن : تخم خرفهء بو داده ، ده درهم ؛ كتيراى بوداده ، نشاستهء [ بو داده ] ، شاهبلوط بو داده ، رب سوس ، از هر يك دو درهم ؛ طباشير ، چهار درهم ؛ تخم حماض بو داده و زرشك منقّى ، از هر يك دو درهم ؛ اجزا را نرم صلايه نموده به يكديگر مخلوط نمايند و بعد از آن به آب سيب ، يا به ، يا زرشك قرص بسازند و در سايه خشك كرده يك مثقال را