[ 159 ]
مفرّح بارد :
جهت اصلاح امراض حارّه و تنقيهء ابخره و تعديل مزاج جگر و گرده در سوم ، سرد و قوتش تا دو سال باقى است و شربتش دو مثقال .
صفت آن : خشخاش سفيد ، گشنيز خشك و تخم خربزه ، از هر يك سه مثقال ؛ طباشير ، گل سرخ و لسان الثور ، از هر يك ، يك مثقال و نيم ؛ عصارهء زرشك و طين مختوم ، از هر يك ، يك مثقال با عسل كابلى بسرشند .
باب دوّم : در اقسام حبوب
آن از اختراع قدما است و منقسم به اقسام معاجين است و مسهل او تا دو سه ماه قوت باقى است و بعد از آن ضعيف مىشود و مبهّى و مقوّى آن كه مشتمل بر ادويهء كبار و ذوى الخاصيه باشد تا يك سال و افيون دار تا دو سال و آنچه مشتمل بر ادويهء كبار نباشد بعد از يك ماه ضعيف مىشود .
[ 160 ]
حبّ نارمشك :
مسهل و سريع الاثر است . جهت تحليل رياح و تقويت معده و رفع قولنج و درد معده كه از احتباس طبع باشد ، به غايت مجرب است . يك عددش يك بار اسهال مىكند .
صفت آن : مصطكى ، زنجبيل ، قرنفل ، دارچينى ، فلفل و نارمشك ، از هر يك ، يك مثقال و يك دانگ ؛ سقمونياى مشوى ، ده درهم [ هفت مثقال ] ؛ شكر طبرزد ، ده درهم [ هفت مثقال ] .
[ 161 ]
حبّ ريوند :
جهت استسقاى زقى كه با حرارت باشد .
صفت آن : ريوند ، [ سه درهم ] ؛ عصارهء غافث ، [ سه درهم ] ؛ تخم كاسنى ، [ سه درهم ] ؛ غاريقون ، [ پنج درهم ] ؛ مازريون [ مدبر ] ، [ يك درهم ] ؛ شربتش يك درهم و نيم .
[ 162 ]
حبّ الذهب :
و اين ، موسوم به حبّ الصبر است . از تراكيب رئيس الفضلا ، « حسين بن عبد اللّه بن سينا » ، جهت حفظ صحت و تنقيهء اخلاط ثلاثه از سر و بدن و تفتيح سدّه و عسر النفس و درد پهلو و پشت و پا و تندى باصره و هضم طعام و ادرار و رفع بخارها . و بالجملهء ، مداومت او مغنى است از جميع ادويه . و قدر شربتش تا دو مثقال .
صفت آن : صبر ، بيست درهم ؛ هليلهء كابلى ، ده درهم ؛ گل سرخ ، پنج درهم ؛ سقمونيا ،