دردهاى صعب روده و ورم آن و بدى فكر و توحش سوداوى و رعشه و درد سپرز ، به دستور ، و طلاى او بر قضيب مهيّج باه و مقوّى قضيب و حقنهء او به قدر نيم درهم با آب طبيخ حلبه جهت درد شكم كه از برودت باشد مفيد است و آنچه از اوزان به سرخى « 1 » نوشته شده موافق مجرّبات ابوى - رحمه اللّه - است : مرّ ، سليخه ، فقاح اذخر ، از هر يك ، يك اوقيه و نيم [ يازده مثقال ] جندبيدستر و فطراساليون ، از هر يك پانزده مثقال [ درهم ] ؛ و در بعضى نسخ ، دوازده مثقال ؛ تخم كرفس دو اوقيه [ پانزده مثقال ] ؛ سيساليوس ، يك مثقال [ درهم ] ؛ قسط المر ، دارچينى ، اقراص اذرمعمو ، ميعهء سايله و اسارون ، از هر يك شش مثقال [ درهم ] ؛ فلفل ابيض ، دوازده مثقال [ درهم ] ؛ افيون ، ده مثقال [ درهم ] ؛ زعفران و حماما از هر يك چهار مثقال [ درهم ] .
قدر شربت ، تا يك درهم و در بعضى نسخهها از انيسون ده مثقال ؛ دارفلفل ، چهار مثقال 14 درهم ، سنبل ، چهار مثقال [ درهم ] و در بعضى نسخه ، سنبل هفت مثقال است .
اقراص اذرمعمو :
در اقراص مذكور است و رازى به قدر شش مثقال ترتيب داده ، اختلاف ادويه و اوزان : قسط المر ، نانخواه ، فلفل سفيد و قرنفل از هر يك دو دانگ ؛ فوّ چهار حبّه ؛ دارچينى ، مصطكى و زعفران از هر يك چهار دانگ ؛ سنبل الطيب و ساذج هندى از هر يك ، يك مثقال ؛ مرّصاف ، چهار دانق ؛ حماما ، دارشيشعان و قصب الذريره ، از هر يك دو دانق با شراب يا قائم مقام او قرص كنند .
[ 129 ]
معجون ربع :
از مجربات مرحوم « حكيم عماد الدين محمود » كه فرموده كه چون روز نوبه دو ساعت قبل از تب نوبه دو نخود تا نيم مثقال تناول نمايند ، البته در سه نوبت قطع مىنمايد و مسمى است به حبّ لؤلؤ .
صفت آن : جند ، حلتيت ، قرنفل ، دارچينى ، شونيز ، مرّصاف و ميعهء سايله ، از هر يك سه درهم ؛ افيون ، سداب و فلفل ، از هر يك ، يك درهم و عسل ، به وزن جميع بسرشند .
[ 130 ]
معجون ربع ديگر :
منقول از « محمد بن زكريا رازى » و او نيز فرموده كه زياده از سه چهار نوبت احتياج نمىافتد و قدر شربت به دستور معجون سابق است .
صفت آن : ترياك كهنه ، هفت درهم ؛ زعفران ، قنّه و مرّ ، چهار درهم ، سليخه و حلتيت ، از هر يك دو درهم ؛ ميعهء سايله ، جند و سنبل ، هفت درهم ؛ قسط ، سه درهم و
هامش
( 1 ) خط سرخ كه در نسخهء اصل بوده است در داخل ( ) مذكور است .