اما مياه السحب فانها خفيفة عذبة صافية نافعة ان دام جريها و لم يدم حبسها فى الارض .
يعنى امّا آب شور و آبهاى سنگين به تحقيق كه اين دو نوع از آب خشك و بسته مىگرداند شكم را . و آبهاى برف و يخ ضرر رسانندهاند به جميع بدنها . و ضرر اين دو آب بسيار است البته . و امّا آبهاى چاه به تحقيق كه شيرين و صافى و نفع رسانندهاند اگر هميشه جارى و روان باشد و در يكجا نايستاده باشند .
و امّا البطايح و السباح فانّها حارة غليظة فى الصّيف لركودها و دوام طلوع الشمس عليها و قد يتولد عليها من دوام شربها المرة الصفراويه و تعظم به اطحلتهم .
يعنى اما بطايح - جميع بطيحه است و بطيحه موضعى را گويند كه آب در آن جمع مىشود مثل كولاب 78 - و همچنين آبى كه از زمين شورهكات مىجوشد و مىايستد اين هر دو آب گرمند به حسب طبيعت و غليظ و بستهاند در فصل تابستان از براى اينكه اين دو آب در يك موضع ايستادهاند و هميشه شعاع آفتاب « 1 » بر اين دو آب مىافتد . و گاه هست كه از بسيار خوردن و مداومت نمودن بر آشاميدن اين دو آب ، آن جماعت را صفرا فاسد به هم مىرسد و سپرز ايشان را بزرگ مىكند .
و قد وصفت يا امير لك فيما تقدم من كتابى هذا ما فيه كفاية لمن اخذ به و انا اذكر امر الجماع فلا تقرب النساء من اول الليل صيفا و لا شتاء و ذلك لان المعدة و العروق يكون ممتلية و هو غير محمود و يتولد منه القولنج و الفالج و
هامش
( 1 ) .sun rad.