النسا و مفاصل و تحليل خون منجمد و با شربت زوفا جهت ضيق النفس و دفع فضلات ريه ، مفيد . و اكتحال او جهت تحليل آب نازل شده ، بىعديل . و حمول او ، جهت گشودن خون بواسير و ساقط كردن دانهء بواسير و رفع كرمهاى مقعد و فرزجهء او جهت گشودن خون حيض و اخراج جنين زنده و مرده و مشيمه ، سريع الاثر . و سعوط او جهت صرع و نسيان . و دلوك او جهت كشتن كرم دندان و تسكين الم آن . و طلاى او جهت زخم آتشك ، بىعديل . و قطور او جهت ثقل سامعه و نشوق او جهت امراض باردهء بينى و دماغ و ضماد او با اشق ، جهت ورم سپرز ، به غايت مفيد .
قدر شربتش از يك مثقال تا دو مثقال است . و مضرّ گرده و مصلح آن كتيرا « 1 » .
[ 123 ]
اجْمود :
به لغت هندى اسم كرفس است .
[ 124 ]
اجواين :
به هندى اسم نانخواه است .
[ 125 ]
اجرى :
به هندى كرش [ گوش ] است .
[ 126 ]
اجوان :
به هندى اسم بيخ است .
[ 127 ]
اجلاجندن :
به هندى صندل ابيض است .
[ 128 ]
اجولا :
به هندى فودنج برّى است .
[ 129 ]
اجلى كروى ككدى كاشيرا :
به هندى عصارهء قثاء الحمار است .
[ 130 ]
إجَّاص :
به فارسى آلوبخارا نامند ؛ اگر چه شامل اقسام آلوى زرد و سياه و آلوچه و آلوى ترش جنگلى و شاهلوج و آلوى سرخ است و مراد از او آلوى سياه بزرگ است .
در اوّل ، سرد و در دوّم ، تر و مليّن و مزلق و مسهل صفراء رقيق و مسكّن حرارت دل و قى صفراوى ، و تشنگى و جهت تبهاى حارّه و صداع حارّ و خارش بدن نافع است . و طبيخ نيم رطل او در دو رطل آب كه به نصف رسد با قدرى شكر ، مسهل خوب و بىاذيت است ، و موافق سينه و مثل ساير ترشيها ، مضرّ سعال نيست ، و نقوع او مرطب معده و جهت قى و غثيان حارّه مفيد و غرغره به طبيخ برگ و بيخ او جهت ورم لهاة و منع نزلات دماغى و ورم لوزتين و تقويت بن دندان و آشاميدن او جهت رفع كرم معده و ضماد برگ او با سركه جهت كشتن كرم امعاء ، مجرب است .
مضر دماغ و مصلحش عناب و مضرّ معده و مصلحش گلقند و در مبرودين ، مصطكى و
هامش
( 1 ) خ . ل : و مضرّ معده و مصلحش سركه .