تازه و برگ او جهت صلابت انثيين و فرش كردن برگ او جهت كسر قوت باه و گريزانيدن هوامّ ، مؤثر . و بخور او نيز باعث گريختن هوامّ مىشود .
مضر گرده و مصدع و مصلحش صمغ عربى و قدر شربتش يك مثقال . و گويند بدلش دو وزن آن شاهدانه است .
هفت عدد از برگ او مسهل قوى و مجرب است . و گويند ، تكيه كردن بر چوب او و در تحت فراش گذاشتن ، مانع احتلام و قاطع نعوظ است .
[ 120 ]
اثْاناسِيا :
به يونانى ، اسم معجونى است به معنى « منقذ الامراض » و گويند اسم جگر گرگ است ، و چون معجونِ مزبور را ، يك جزء جگر گرگ است ؛ بنابرآن ، به اين اسم موسوم شده .
[ 121 ]
اجّا :
به لغت هندى ، اسم درختى است برگش از برگ چنار پهن تر و شكوفهء او چون ريسمانهاى سرخِ گره زده ، آويخته و بارش شبيه به هليله ، و چوبش در آتش نسوزد .
چون دو درهم بيخ او را نيم كوب بجوشانند و با دو درهم نبات يا شهد بنوشند ، جهت حبس بول ، بسيار آزموده است .
[ 122 ]
آجُر :
لغت يونانى و در عربى ، هم با الف ممدوده و هم به فتح الف مستعمل است و در دوّم ، گرم و در چهارم ، خشك و جالى و مقطع و با آب كرفس آشاميدن ، مفتّت حصاة و ضماد او با آب غوره جهت رفع شرى و منع ظهور آن ؛ با نمك و سركه جهة حزاز ؛ با سرگين گاو جهت اورام و بثور بلغمى و استسقاء لحمى و زقى و سوء القنيه ؛ ذرور او جهت قطع خون جراحات تازه و جلوس بر روى آجر گرم جهت زحير رطوبى و بارده و ريحى مجرب ؛ خصوصاً وقتى كه روغن گل بر آن ريخته باشند ، و چون آجر آب نديده را بسيار تافته در آب اندازند كه آب را به جوش آورد و سر را به بخار آن بدارند ؛ معرق قوى و در تحليل مواد بارده دماغى و نزلات مزمنه و درد سر كهنه ، بىعديل و مجرب است .
قدر شربتش تا يك درهم .
روغن او كه آجر رابه قدر يك مثقال ريزه كرده ، در آتش سرخ نموده ، به روغن زيتون انداخته ، بعد از آن كوبيده و با قرع معكوس ، تقطير كرده باشند ، به غايت گرم و سريع النفوذ و ملطّف و محلّل و آشاميدن او را جهت تفتيت سنگ مثانه مجرب دانستهاند و مدر بول و جهت ساير علل مثانه نافع و كشنده كرم معده ، و امعاء و جهت مغص بارد و رياح و نفخ باطنى و ظاهرى و سموم بارده و گزيدن عقرب و فالج و لقوه و رعشه و عرق