بگذارند مانع كرم زدن آن . و چون پوست يك عدد او را بالتّمام در شراب اندازند ، در ساعت ترش كند .
مضر جگر حارّ و مصلحش عسل و مضرّ دماغ حارّ و مصدع و مصلحش بنفشه و قدر شربت از خشك او پنج درهم و از مربّا ، هفت مثقال .
تخمش در افعال ، مانند پوست او با قوت مسهله و دو مثقال از مقشّر او مقاوم جميع سموم حيوانى و قوىتر از ترياق كبير و با آب گرم يا شراب ، جهت گزيدن عقرب مجرب . و به دستور ، ضماد او و آشاميدن يك درهم از مغز مقشّر او به غايت مدرّ حيض و كشندهء جنين و مخرج آن . طلاى او جهت تحليل ورم بلغمى . سنون او جهت تقويت لثه و روغن تخم او جهت بواسير طلاءً و شرباً به غايت مؤثر و مفتّح سدّه گوش و سريع النفوذ در اعضاء و محلّل قوى و ملطّف و چون كسى به آن تدهين كند ، گويند عقرب نزديكى به او نكند و مجرب است .
ضماد مطبوخ مجموع ترنج در سركه يا شراب جهت مفاصل و نقرس و اورام و دبيلات ، نافع .
برگ او ، هاضم طعام و مسخّن معده و مقوّىّ احشاء و مفتّح سدّه و جهت ضيق النفس بلغمى مفيد .
شكوفهء او در افعال مثل برگ او از آن لطيف تر و بوئيدن ترنج ، مقوّىّ دل و مفرّح و جهت رفع ضرر هواء وبائى آزموده و همچنين فرش كردن برگ او همين اثر دارد .
مولف « جامع انطاكى » ، مرواريد محلول در آب ترنج را كه در قاروره كرده در حمام گذاشته تا حل شده باشد ، جهت رفع جميع سموم و امراض اعضاء رئيسه و جهت زحير مجرب مىداند چون با اشربه مناسبه بنوشند .
روغن ترنج ، كه پوست خالص شش عدد او در روغن زنبق و روغن خيرى - از هر يك ، يك رطل - يا در دو رطل روغن كنجد انداخته و به هر سه شبانه روز بيرون آورده پوست تازه ريخته باشند تا سه دفعه يا بيشتر گرم و خشك و محلّل و تدهين آن جهت امراض بارده و عصبانى و درد مفاصل و رفع لرزيدن تب ربع و بر اسفل قدم جهت رفع برودت هوا در اسفار و بر بدن جهت استرخاء و خوشبو كردن عرق و فالج و رعشه و لقوه و اختلاج و عرق النسا و درد گرده و مثانه و جهت رويانيدن مو و سعوط او جهت درد سر و علل سوداوى و درد شقيقه و مضمضهء او جهت درد دندان ، نافع است .
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 80
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٨٠