و امعا و نيكى هضم و اگرچه از كثرت تناول اغذيه و ادويه قابضه باشد و امّا بر دغدغه جماع صبر اولى بود و ناممكن باشد بفرديت و حفظ منى عادت بايد كرد زيرا كه تولد منى از خونيست كه مهيا شده جهت تغذيه اعضاى رئيسه كه دل و دماغ و جگرست و تاخير و تقليل غذاى آنها سبب ضعف آنها گردد و فساد آن بقوى و ديگر اعضا رسد و ازينجهتست كه از اخراج بسيار خون آن مقدار ضعف نكند كه از اخراج اندك منى و آن را كه شبق صادق بود بافراط بلا محركى از خارج و ادعيه منى مملو باشد و طبيعت باحتلام دفع مىطلبد اخراج البته لازم بود و استفراغ مباشرت با مرغوب كند تا آنچه صرف مىشود طبيعت به جهت رغبت و لذت تولد مىكند و بسبب فرح تقويت قوى و انعاش حرارت غريزى مىنمايد و مع ذلك به هيچ وجه مبالغه نشايد كرد كه تعب آن حرارت روح و يبس و ضعف تن آورد و آنكه معتاد بوده باشد به مباشرت چون در منع آن افراط كند امتلاى و گرانى در تن او پديد آيد و يمكن كه منى در ادعيه و مجارى منجمد گردد و سده كند و يا خود متعفن گردد و بخارات بد از ان بدل و دماغ و ارواح رسد و درد اعصاب و خفقان و وسواس و ماليخوليا و تيرگى حواس و تپ و غشى و صداع و دوار و امثال اينها پديد آيد و غير معتاد را بدين حد مضر نباشد و از جماع عجائز و حائض و زنانى كه معتاد مباشرت بوده باشند و ديروقت از ان دور مانده و از جماع معلولها حذر كنند تا از تعفن محل به آلات مضرتى نرسد و باشد كه ماده رويه با حليل منجذب شود و سبب فساد كليه و جگر و مجارى گردد و سرايت امراض ازين صورت بيشتر و زودتر افتد و جمعى كثير را ديدم كه از جهت مجامعت با فواحشى كه آتشكدار با ايشان جمع سده بود بىآنكه فواحش را واقع باشد مرض آتشك پيدا كردند با وجود كه اين مرض سريع السراية نيست و بر خلاى بدن و امتلاى معده و عروق جماع مضر بود جهت حدوث يبس و ضعف حرارت غريزى و سقوط قوت در اول و انضباب مواد بر اعضا و حدوث سدود ضعف هضم در ثانى ليكن ضرر بر خلو بيشتر بود و در حين اخراج منى حبس بعضى نشايد كردن و بايد گذاشتن تا آنچه طبع استفراغ آن مىطلبد بكند تا از ماندن بقاياى آن در مجارى فسادى نشود و در حين تقاضاى بول و غائط استفراغ منى مضر بود بمجارى و قوى بواسطهء مدافع لذت و دغدغه و اخراج منى آن مقدار كه تن را از ان راحت مىرسد و سبكى و صفائى حواس و ميل استراحت بعد از ان واقع مىشود و بسيار ضرر نكند و چون بخلاف اين بود سخت مضر باشد و تفصيل اشكال نافعه و ضاره مجامعت در مطولات مذكورست و قوت مزاج و تن عريان نسبت با كدخدايان امرى واضح و مجربست و كدخدايان تن تندرست و دراز عمر بسيار هم واقعاند و اخراج عرق به رياضات
خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — صفحة 64
مساهمون: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
ص٦٤