بيست و شش است اندر هر دستى ، سيزده همه بر ساعد نهاده است و ازين سيزده ، يك عضله از بهر حسّ است و باقى از بهر حركتهاء خورده و مشط و انگشتان .
اما عضلهاء حس ، لطيف است ، وَتَر او زير پوست كف دست و انگشتان گسترده است ، كف را و انگشتان را حس دهد و نگذارد كه آنجا موى برآيد .
عضلهاء دم زدن ، عضلهاء سينه است و عضلهاء پى كه در ميان پهلوهاست هشتاد و هشت است . اما عضلهاء حركت سينه ، بيست است و حجاب از آن جمله است . و عضلها كه در ميان پهلوها است ، هشتاد و هشت است .
و حجاب ، دو عضله است ، يكى سوء راست و يكى سوى چپ و سر هر يك از مهرهء دوازدهم رسته است از مهرهاء پشت و از آنجا پس پهلوء آخرين پيوسته است و براستاء سرِ پهلوها برآمده بوريب ، تا استخوان سينه به دو پيوسته . و عضله نخستين اندر دم زدن و مدد او آن را جنبانيدن اوست . و منفعة او اندر دم زدن ، فزون از منفعتِ ديگر عضلها است ، از بهر آنكه دم زدن اندر خواب و اندر حال غشى بحركة حجاب است و اين حركة ، بىقصد حيوان باشد و ديگر عضلها اندر دم زدن ، يارى دهندهاند و حركتهاء آن به قصد حيوان باشد .
و عضلهاء حركت پشت ، چهل و هشت عضله است ، ازين جمله دو عضله است كه آن را بتازى العضلة الصّلب خوانند و اين دو عضله به صورت دو است و ليكن هر يك از بيست و سه عضله ، جمع شده است . و دليل برين آنست كه سرهاء عضلهاء هر يك از مهرهاء پشت و مهرهاء كمرگاه و سرين و نشستگاه رسته است . و اين مهرها بيست و چهار است ، لكن مهرهء نخستين از مهرهاء پشت از آن خالى است ، پس عضله ، بيست و سه باشد . هرگاه كه ازين دو عضله كه وصف كرده آمد ، كوتاه شود ، پشت بسوى قفا ميل كند ، و اگر ازين دو يكى كوتاه شود ، پشت بجانب آن ميل كند .
و دو عضلهء ديگر از مهرهء دهم و يازدهم رسته است از مهرهاء پشت و از اندرونِ شكم بسوى زير فرود آمده است ، اين دو عضله با دو عضلهء ديگر كه اندر حركة سر ، ياد كرده شده است كه حركة سر بسوى پيش بدان باشد ، پشت را بسوى پيش آرند .
و عضلهاء شكم هشت است و عضلهاء قضيب چهار است ، عضلهاء انثيين مردان را چهار است و ديگران را ، دو و عضلهء مثانه يكى است و عضلهاء مقعد
الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
ص٧٣