تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 709

مساهمون:

ص٧٠٩

صفت سوختن سرطان

تابستان كه آفتاب اندر اسد باشد ببايد گرفت و اطراف او دور كردن و شكم او پاك كردن و شستن و در كوزهء نو نهادن و كوزه در گل حكمت گرفتن و يك شب اندر تنور گرم نهادن كه آتش از وى بيرون كرده باشند تا خاكستر نشود ، و ليكن بريان شود ، و اگر اندر شيشهء آبگينه نهند بهتر باشد . و كژدم را كه در معجون عقرب به كار آيد همچنين بايد كرد و سوختن ، ليكن كژدم را اندر شيشه بايد كرد تا آبگينه رطوبت او را نگاه دارد و نشف نكند .

صفت عمل قيروطى و موم روغن

نخست روغن ، گرم بايد كرد و موم اندر وى گداختن و اندر ده درم روغن ، دو درم موم بايد كرد يا دو درم و نيم ، و آنچه با وى تركيب خواهند كرد از عصاره‌ها و غير آن اندك‌اندك اندر هاون بدين موم روغن مىبايد افكند ، و بدستهء هاون ماليدن تا هموار گردد . و مرهمها و ضمادها هم بدين‌گونه بايد ساخت خاصه آنچه اندر وى موم روغن بود . و هر موم روغن كه كنند اندر فصل زمستان اندر ده درم روغن دو درم موم بايد كرد و اندر تابستان سه درم موم .

صفت عمل روغنها

هر تخمى و گياهى كه بروغن آن حاجة آيد ، نخست آن را نيم‌كوفته بايد كرد و اندر آب ، فرغار كردن و يك شبانروز بنهادن و آب چندان بايد كرد كه دو انگشت بالاء دارو بود و ديگر روز بجوشانند و بدست بمالند و بفشارند و بپالايند و سيك وزن آن آب روغن كنجد با وى بياميزند و به آتش نرم بجوشانند تا آب برود و روغن بماند . و اگر دارو سخت‌تر باشد آن را شش ساعة مىبايد پخت و هر ساعتى آب گرم زيادت كردن پس بماليدن و بپالودن ، پس روغن برافكندن و بجوشانيدن تا آب برود و روغن بماند . و اگر دارو نازكتر بود ، دارو را اندر قدح چينى كنند يا در شيشه و شيشه اندر ديگ نهند و در ميان آب بجوشانند تا دارو پخته شود ، پس بمالند و بپالايند و آب را به شيشه باز گردانند و روغن برافكنند و ديگرباره هم اندر ميان آب نهند و بجوشانند تا آب برود و روغن بماند .

باب بيست و دوم از كتاب پنجم اندر قرابادين كتاب اغراض اندر آنكه داروها را چگونه تركيب كنند

داروهاء مركب ، بعضى معجونها باشد و بعضى اقراص و بعضى مطبوخها و بعضى شيافها و بعضى ضمادها