و مفرح است و اندر علت ذوسنطاريا سود دارد خاصه ذوسنطارياء سودايى و عصبها را سود دارد .
عَنْبَر
: معروف است ( انواع است بهترين شحريست و زمين شحر ميان عمان و عدنست و كندر اندر كوه اين زمين رويد و عنبر بدين ساحل باشد . و نوعى ديگرست قاقلى گويند ، سپيد و چرب باشد . و نوعى ديگرست متلاهطى گويند از شهرهاء متلاهط افتد .
و اندر ساحل زنگستان عنبرى افتد سياه و زهومتناك .
و بعضى هست كه ماهى آن را فرو برد و باز براندازد و بوى ماهى دهد .
و گفتهاند عنبر چيزى است كه اندر قعر دريا رويد همچون كماة كه اندر بيابان رويد و از پس نوروز به چهل روز پديد آيد و اندرين وقت بادى عظيم جهد و دريا را بشوراند و عنبر از قعر دريا بركنده شود و بر سر آب افتد .
و گروهى گويند عنبر ، چشمهاست اندر دريا چون از چشمه بيرون آيد بر سر آب بايستد همچون روغن و چون هواء سرد به دو رسد بفسرد .
در جمله عنبر ، گرم و خشك است بدرجهء دوم ، و لطيف است ، بيماريهاء سرد و دماغ را و پيران را سود دارد . )
عُروقُ الصَّباغين
: زردچوبه است .
گرم و خشك است بدرجهء سوم ، زداينده است ، عصارهء او قوت بينائى زيادت كند و آب فرو آمدن باز دارد و سدّه بگشايد .
عَفْص
: سرد و خشك است بدرجه دوم ، با سركه بر قوبا طلى كنند سود دارد .
اندر آب بپزند قروح امعا و اسهال كهن باز دارد .
بر آتش نهند تا سرخ شود و اندر سركه افكنند رطوبتها را از دندان و زبان باز دارد .
حرف الفاء
فِضّه
: سيم و سرد است ، دل را قوت دهد و خفقان باز دارد .
پليدى سيم گداخته اندر داروى كپر نيك باشد .
فومو
: نباتى است همچون كرفس لكن ساق آن درازتر از ساق كرفس است ، بيخ او بجاى سنبل باشد و ادرار او فزون از ادرار سنبل است .
فوفَل
: همچون صندل است آماس گرم را و سوختن چشم را سود دارد و بن دندانها سخت كند .
فُوَّه
: روناس است ، يك درمسنگ با دو دانگ ريوند چينى اندر شراب ، رنج سقطه و ضربه باز دارد ، سدّه جگر و سپرز بگشايد و ادرار بول كند . هركه از وى شربت خورد بايد كه هر روز گرمابه به كار دارد . و بر بهق طلى كند سود دارد .
فُل
: داروى هندى است همچون لفاح بر صداع گرم ضماد كنند .
فاغِرَه
: گرم و خشك است بدرجهء سوم ، معده و جگر سرد را و خداوند اسهال بلغمى را سود دارد .
فُلْفُلْمُويَه
: خداوند نقرس را سود دارد و اندر قولنج بخاصيت سود دارد و بادها را بشكند .
فَرفَيون
: صمغى است گرم و تيز ، روغن او خداوند فالج و عرق النسا را سود دارد و اندر داروهاء قولنج صعب به كار آيد .
فَراسيون
: گرم و خشك است بدرجهء سوم ، درد گوش كهن زايل كند و منفذ شنوايى بگشايد و سينه را پاك كند و سدّه جگر و سپرز را بگشايد و حيض فرود آرد و رحم را پاك كند و بر گزندگى سگ ديوانه ضماد كنند سود دارد .
فاوانيا
: عود الصليب است و دو نوع است نر و ماده .
اما نر بيخى است اندر ستبرى انگشت و سپيدست و بذوق قابض است و تا نيك نخايند اين ذوق باديد نيايد و از پس