پارس سپيد است و سرخ ، لكن سرخى او از تابش آفتاب است ، و سپيد از سايه برگ باشد ، گرمست بدرجهء دوم و خشك بدرجهء اول .
او را اندر رمد قوّتى است و فعلى خوبست ، خاصه اگر بشير پرورده باشند .
و مسهل است ، طبع پيران را زود فرود آرد و طبع جوان را ديرتر جنباند ، بلغم خام از سرين فرود آرد .
بسيار خوردن او اصلع بكند .
اذْخِر و فُقَّاح او
: دو نوع است ، عربى و سرخ بويا بهترست . گرم و خشك است بدرجهء دوم .
و در وى قبضى است و بيخ وى قوىترست و در وى پزانيدنست .
طبيخ او درد احشا را ساكن كند ، خاصه درد رحم و بادها بشكند .
اسارون
: نباتى است خوشبوى و بيخ او نافعترست ، گرم و خشك است اندر درجهء سوم ، خشكى او كمتر از گرميست .
سدّه بگشايد و درد احشا ساكن كند و عرق النسا و درد سرين را سود دارد .
و اندر استسقا و يرقان و بيمارى جگر و سپرز و صلابت هر دو ، نافعست و ادراركننده است ، مثانه را و كليه را قوتدهنده .
اشنَه ،
نبتى است كه بر درخت صنوبر و بلوط و گوز و غير آن پديد آيد ، آنچه سپيد باشد نيك باشد ، سياه بد باشد .
در قوتهاء او خلاف كردهاند ، بعضى گويند گرمست بيك درجه و خشك اندر درجهء دوم ، بعضى گويند سرد و خشكست معده را قوت دهد و قى باز دارد و بادهاء معده را زايل كند و خفقان باز دارد .
و از جمله داروهاست كه بخواباند او را ، اندر شراب تر كنند ، آن شراب بخواباند .
اكْلِيلُ المَلِك ،
نباتيست معروف و قوتهاء او مركبست ، حرارت او بر برودت غالب است ، گرم و خشكست بدرجهء اول ، آماسهاء صلب را سود دارد .
انيسون
: تخم باديان رومى است از نبطى گرمترست ، و گرمست اندر درجهء دوم و خشك اندر درجهء سوم .
تهبّج و آماس اطراف را زايل كند ، بخار او صداع و دوار باز دارد و تشنگى دروغين باطل كند و سدّه بگشايد و ادرار طمث كند و اندر تبهاء كهن سود دارد .
ابْهُلْ
: ثمرهء سرو كوهى است ، گرم و خشكست اندر درجهء سوم ، از اخلاط روغنهاء گرم و قابض است .
و معجون ابهلى معجونى است مرطوب و مفلوج را نافع .
آس
: مورد است اندر مورد حرارتى لطيف است و غالب اندر وى سردى است و قبض اندر وى بيشتر از سردى است .
عصاره و طبيخ و روغن او بيخ موى را سخت كند و موى را سياه و دراز كند ، دل را قوت دهد و خفقان باز دارد