و اعراض و خناق پديد آيد و غشى افتد ، و اگر اندر مثانه فسرد ، الم و تمدّد اندر آن موضع پديد آيد و غشى افتد .
و اگر اندر امعا فسرد ، الم اندر امعا و شكم پديد آيد .
علاج آن ، تخم معصفر اندر شراب گداخته بدهند ، سود دارد . و اگر قى كند بانگبين و عصارهء كرفس ، سخت نيك بود .
و بگيرند ، خاكستر چوب انجير ، مغز استخوان خرگوش با انفحهء او يك مثقال هر دو اندر خلّ الخمر حل كنند و بدهند .
و نمك اندرانى با انفحهء بزغاله نيك باشد ، و ترياق و مثروديطوس سود دارد .
و آنچه بمثانه مخصوص است ، سكنگبين پيوسته خوردن و عصارهء كرفس و انگزد و تخم ترب اندر خلّ الخمر يا اندر سكنگبين و انگدان و گوگرد از هريكى درمى اندر خلّ الخمر بدهند ، مثانه را پاك كند .
شير كه اندر معده بفسرد
تب و لرزه آرد و غشى و شكم باد گيرد . چيزهاء شور خوردن زيان دارد و سركه سود دارد .
و شراب صرف و ممزوج و پنج درم پوذنهء خشك بدهند ، در حال آن را بگدازد .
و انفحه از نيم مثقال تا يك مثقال بگدازاند و بقى برآرد يا باسهال فرود آرد .
گوشت
بريان كه از تنور برآرند و بپوشند ، زهرناك شود و تاسه و هيضه آرد ، و باشد كه يك روز يا دو روز بيهوش افتاده باشد .
و باشد كه سبات آرد و بكشد .
علاج آن ، قى بايد كرد ، پس ميبه خوردن و شراب ريحانى با عصارهء آبى و عصارهء شبت . و الله اعلم .
باب ششم از گفتار بيست و پنجم از كتاب معالجات اندر گزيدن ماران و جانوران زيانكار و تدبير دور كردن حشرات از خانه و جايگاهها
گزيدن افعى را ، شير لاغيه كه ترياق بوشنجه گويند ، ترياقى است نافع ، و شرابى كه افعى اندر وى افتاده باشد ، گزيدن جانوران را نافع است .
و دو مثقال تخم ترنج ، ضدّ همه زهرهاست .
و بيخ انگدان پادزهر همه زهرهاست .
حبّ البلسان و روغن بلسان و گوز با انجير و بندق و جنطيانا و جاوشير و بيرزد همه نافعست ، و دارچينى نافعست .
سرگين بز سوخته ضماد كردن ، خوردن كاشم و كماذريوس و آذريون و حرف و سير و پلپل ، و طبيخ پوذنهء كوهى خوردن و ضماد كردن نافعست . طبيخ موش دو پاى كه بتازى الجرد گويند ، در شراب بدهند ، سود دارد . طبيخ سرطان نهرى و خون سنگپشت و بيرزد نافعست .