اين هر دو نازكست و عفونت پذيرد ، چون اندر ترشيها بود عفونت نپذيرد .
باب سيزدهم از گفتار بيست و يكم از كتاب معالجات اندر و با و تب وبايى
معنى و با تغيير هواست و بد گشتن آن ، چنان كه آب اندر آبدان دير بماند طبيعت او بگردد يا قوّت نباتى بد با او بياميزد يا بر زمينى بد بگذرد ، متغيّر شود ، هوا نيز بسبب آنكه اندر ميان درختان و اندر مغاكها دير بماند ، يا بسبب بخار دخانى كه با وى بياميزد و حركت بادهاء خوش به دو نرسد و او را نجنباند ، طبيعت او بگردد و عفونت پذيرد .
و هر گاه كه هوا متغير شود بيمارى و مرگ جانوران پديد آيد ، آن مرگ و بيمارى را و با گويند .
و حيوانات كه حسّ ايشان لطيفترست از ولايتى كه و با در هواى آن پديد آيد بگريزند .
و و با اندر هواء تر ، بيشتر افتد ، نبينى كه اندر تابستان گرم و خشك و با كمتر افتد و بيمارى كه اندر وى افتد حاده باشد ، وبائى نباشد مگر اندر ولايتى كه هواء آن تر باشد و جانب شمال آن گرفته .
و بهترين سالها سالى باشد كه بهار آن بغايت اعتدال باشد و در وى باران آيد معتدل و تابستان ، بىگرمايى كه عادت است نباشد ، و خريف سخت گرم و سخت سرد نباشد و در وى بارانهاء معتدل آيد ، و زمستان سرما و باران بىحدّ نباشد و بىسرما و بىبارانها كه عادت موضعى است نباشد .
و اندر مقالت حفظ الصّحه اندر سالهاء كه در فصلهاء آن مخالف و بيماريها كه از آن حذر بايد كرد .
و ببايد دانست كه هر گاه كه و با پديد آيد ، هواء خانه به از هواء صحرا بود و تا اندر تن خلط بد نباشد هواء بد اثر كمتر تواند كرد .
ليكن اندر شخصى كه جماع بسيار كند و هر روز اندر گرمابه شود ، اگرچه اندر تن او خلطى بد نباشد ، در وى اثر كند ، از بهر آنكه مسام او گشاده شود .
و هواء بد اندر ميوها و نباتها اثر كند و آن ميوه و نبات ايشان را زيان دارد .
علامات تب وبايى ، هر گاه كه اندر فصل خريف و اندر ماه ايلول ، شبها ستارگان بسيار بينند كه برود و دنبال آن كشيده شود و اندر هوا سرخيها پديد آيد ، نشان آن باشد كه و با خواهد بود .
و هر گاه كه اندر كانون الاوّل و كانون الآخر ، باد صبا و جنوب بسيار آيد و هوا نژمناك شود ، چنان كه مردم پندارد كه باران خواهد بود و نباشد ، نشان تغيّر هوا و نشان و با باشد .