آن جزو كه با آن خو كرده نباشد اندر يابد ، لرزه پديد آيد .
علاج آن ، هر بامداد ، سكنگبين دهند سرد كرده يا شراب غوره يا شراب ريواج يا شراب آلو . و روز تب اندر آن وقت كه لرزه پديد آيد سكنگبين با آب گرم دهند تا باشد كه قى افتد و مادهء صفرا در آن حال برآرد ، و اگر قى نيفتد بقوّت تهوع ، حرارت غريزى حركت كند و مادهء تب را بگدازد و بدان سبب زودتر لرزه ساكن شود .
و هر گاه كه تب گساريده شود ، اندكى كشكاب دهند و روز ديگر كه نوبت نباشد آب انار ترش و شيرين دهند با شحم او كوفته و فشارده و شكر برافكنند تا هم تب ساكن شود و هم به قوت شكر و شحم ، صفرا را دفع كند .
و شراب آلو دهند با شراب گل انگور يا سكنگبين با آب سرد آميخته و سرد كرده ، يا آب خرماء هندو يا اندكى فلوس خيارشنبر با مقدار پانزده درم شراب بنفشه با گلاب گداخته و پالوده يا دو درم بزر قطونا و آب آلو . و مزوّره از آب غوره يا آلوسياه يا از كشك جو همه بشيرهء مغز بادام .
و اگر با تب ، صداع و تاسه بود ، طبع را بحقنهء نرم مجيب كردن اوليتر ، يا شبيار كه از شكر و بنفشه و سقمونيا باشد . و تدبيرهاء ديگر همچون تدبير تب محرقه ، و اللّه تعالى اعلم .
باب هشتم از گفتار بيست و يكم از كتاب معالجات اندر تب غبّ غير خالصه و شطر الغِب
غب غير خالصه و شطر الغب از جمله تبهايى است كه از تركيب صفرا و بلغم تولّد كند و كمابيش هريكى و چگونگى تركيب آن را حدّى نتوان نهاد ، از بهر آنكه گاهى بلغم ، غليظتر و گاهى اندكتر و رقيقتر و گاهى صفرا بيشتر باشد .
و گاهى هر دو بيرون رگها باشند و گاهى يكى ز اندرون رگها باشد و يكى بيرون ، بدين سبب تبهاء مركب ، هريكى را نامى خاصه نيست ، مگر اين دو تب را .
علامات غب غير خالصه و شطر الغب ، فرق ميان هر دو آنست كه اگرچه ماده شطر الغب صفرا و رطوبت باشد ، هر دو ماده بهم آميخته نباشد ، چنان كه چون يك چيز گردد ، بدين سبب نوبت هريك جدا باشد و مادهء غبّ غير خالصه آميخته باشد و چون يك چيز گشته ، بدين سبب فعل هريك جداگانه پديد نيايد .
و بسيار باشد كه اندر تبها اندر يك نوبت دو بار يا سه بار سرما و فراشا پديد آيد و باز گرم شود و علامت غلبهء هر خلطى از اعراض و احوال تب بايد جست .
علاج آن ، اندر طريق صواب