كند .
و گرمابه و مالش و روغن شبت ماليدن ، مسام را بگشايد و اخلاط را به ظاهر تن كشد و انواع اسهال و ادرار بول بازدارد .
و اگر سحج اندر روده غليظ باشد ، حقنه بايد كرد .
صفت حقنهء نافع ، عصاره برگ خرفه با لسان الحمل ، يا عصارهء بادروج ، مقدار چهل درم با يك زردهء خايهء مرغ و يك درم صمغ و يك درم اقاقيا و يك درم دم الاخوين و يك درم قرطاس سوخته ، حقنه تيز كنند .
و اگر سوزش صعب بود بجاى زردهء خايهء مرغ ، سپيدهء خايه مرغ كنند . يا بگيرند كشك جو بريان كرده و كرنج شسته از هريكى يك وقيه ، حبّ الآس ، گلنار ، گل سرخ از هريكى پنج درم ، برگ مورد تر بيست درم ، جفت بلوط سه درم ، بپزند و بپالايند ، و يك وقيه روغن گل و يك زردهء خايه مرغ ، و اگر خواهند داروهاء ديگر كه اندر حقنهء ديگر ياد كرده آمد با آن بياميزند و حقنه كنند .
و اگر ريش كهن باشد حقنهء تيز بايد كرد ، نخست بماء العسل يا بطبيخ ماهى شور ، يا بنمك آب طلخ ، حقنه بايد كرد .
و اگر ريم و پليدى بسيار باشد ، نيم درم قرص زرنيخ با يك درم ماء العسل به كار دارند ، و سوزش را بروغن گل تدارك كنند ، پس داروهاء روياننده دهند .
صفت اقراص زرنيخ
بگيرند زرنيخ زرد و نان جوين و قرطاس سوخته از هريكى پانزده درم ، زرنيخ سرخ بيست و پنج درم ، عصارهء لحية التيس و مرداسنگ از هريكى سه درم ، ربّ غوره و اسفيداج از هريكى پنج درم ، آهك ده درم .
و اگر سبب سحج و ريش ، بلغم شور باشد ، ميبه و شراب مورد ، سود دارد و گوارش خوزى .
و غذا قليهء گندنا بپيه بز و كرنب دوبار پخته و آب تازه كرده ، و گوشت خرگوش و گنجشك فرمايند با توابل چون انگدان و زيره و انيسون .
و اگر سبب ، قوّت خون و گشاده شدن دهنهاء رگها باشد ، آن را باز نبايد داشت تا خود بايستد يا بيمار ضعيف مىخواهد شد ، از بهر آنكه مردم بدان از بيماريهاء صعب سلامت يابد ، و آن را باقراص كهربا و اقراص گلنار بازدارند .
و اگر سبب ، رطوبت باشد كه سر رگها سست كند يا گشاده شود ، ترياق بزرگ و سجزينا و فلونياء رومى و پارسى سود دارد . و الله اعلم .