سود دارد .
و آنجا كه سبب ترى باشد يا خشكى ، انجير خشك سود دارد .
و اگر سبب سوء المزاج سرد باشد ، خردل بريانكرده سه درم ، پلپل يك درم ، مرّ صافى شش درم ، كندر ، بيرزد از هر يكى چهار درم ، بكوبند و حب كنند و اندر زير زفان مىدارند .
و همچنين از دو درم مرّ و ده درم كندر با ميپخته سرشته و حبّها سازند و اندر دهان مىدارند نافع باشد .
باب دوم از گفتار ششم از كتاب معالجات اندر آواز تيره و مرتعش و باريك
آواز تيره ، آوازى باشد گران گران همچون آواز ارزيز كه بهم باز آيد و سبب آن رطوبت غليظ باشد .
علاج آن ، رياضت باشد و كشتى گرفتن و بر و سينه بخرقهاء گرم ماليدن و نفس فرو گرفتن و عرق آوردن .
و طعامهاء لطيفكننده و پزنده و شراب كهن و حبّ خردل كه اندر باب گذشته ياد كرده آمدست ، اندر دهان داشتن .
و آواز مرتعش ، آوازى باشد كه گويى همى لرزد و سبب آن در قصبهء شش باشد و اندر عضلهء كه حركت حنجره بدانست و اين چنانست كه قوت اختيارى خواهد كه حنجره را بجنباند و مادهء غليظ با آن بجنبد ، و ماده بسبب غليظى سكون جويد و فرو گيرد ، بضرورت دو حركت تولد كند و ازين دو حركت ، ارتعاش حاصل آيد .
علاج آن ، خداوند اين علت بايد كه پيوسته بقفا باز خفته باشد و تختهء سنگين باندازهء طاقت او از سرب و غير آن بر سينهء او نهاده و تكلف سخن گفتن كند .
و غذا همچنانكه در علاج آواز تيره . و بحقنه تيز يا بمطبوخ افتيمون و معجون لوغاديا استفراغ كردن ، و غرغره فرمودن بآبكامه و ميويزج و ايارج فيقرا .
و حبها كه از عاقرقرحا و جندبيذستر و حب النيل و حب الغار و خربق و سكبينج و مقل و تخم كرفس و تخم باديان و بادام طلخ و پلپل سازند ، اندر دهان مىدارند .
و سبب آواز باريك اندر بيشتر وقتها ماندگى باشد و بىخوابى و جماع و انواع استفراغها ، و سرما نيز حنجره را تنگ كند و آواز همچون آواز خصى و آواز كودك شود .
علاج آن ، گرمابه معتدل و غذا لطيف معتدل و زودگوار و ماء اللحم و زردهء خايهء مرغ نيمبرشت و گوشت درّاج و طيهوج .