درگيرند و به آتش اندر نهند تا بسوزد ، و بسايند و به كار دارند . و از پس آن داروها ، دهان را به سركه ، كه حبّ الآس و گزمازو اندر وى پخته باشند بشويند و بدان مضمضه كنند .
باب ششم از جزو اول از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر آب آمدن از دهان
اسباب آب آمدن اندر خواب از دهان ، بسيارى رطوبت باشد اندر معده گرم ، يا حرارتى عارضى كه رطوبتها را كه حوالى كام و زفان باشند تحليل كند ، چون حرارت روده يا سردى معده و بسيارى رطوبت رقيق اندر وى .
علامات آن ، اما علامت گرمى معده آنست كه غذا و داروى گرم احتمال نكند .
و علامت بسيارى و رقيقى رطوبت آنست كه با گرمى معده تشنگى كمتر باشد ، و اندر تدبيرهاء ترىفزاينده رنج بيند .
و علامت حرارت عارضى آنست كه چون تسكينى كنند ، باز ايستد .
و علامت سردى و ترى معده آنست كه طعامها و داروهاء خشك موافق افتد ، و از قى منفعت يابد .
علاج آن ، خداوند معده گرم را رگ باسليق بايد زد و شرابها و غذاهاء خنك فرمودن .
و خداوند معدهء سرد و تر را قى فرمودن و هر هفته ايارج فيقرا دادن با نمك هندى و انيسون و نانخواه تركيب كرده ، پس ترياق بزرگ و گوارشها دادن .
و غذا قليهاء خشك و گوشت بريانكرده با سير و خردل و پلپل و زيره و نانخواه .
و هر شب يا هر بامداد اندكى نان خشك با آبكامه بخورد .
و خداوند معدهء سرد و گرم را هر بامداد يك دسته برگ كسنه با يك درم نمك درشت و از پس آن پنج درم اطريفل كوچك دادن ، سود دارد . و الله اعلم .
باب هفتم از جزو اول از گفتار پنجم از كتاب معالجات اندر ناخوشى بوى دهان
سبب ناخوشى بوى دهان رطوبتى باشد عفن ، و آن عفونت يا از بيخ دندانها باشد ، يا اندر گوشت بن دندان ، يا مزاج سطح دهان ، اعنى پوست زندرون دهان تباه باشد و گرم ، چنان كه رطوبت دهان را از حال بگرداند ، يا آن عفونت اندر معده باشد .
و مادهء عفونت