و به چشم اندر كشند .
و سرمهء روشنايى و شياف مرارات ، سود دارد .
و كباب جگر بز و قليهء آن خوردن و چشم ببخار آن فرا داشتن سود دارد .
و دارپلپل و قنبيل راستار است كوفته و بيخته با آب جگر بز به چشم اندر كشند .
و عسل با آب باذيان آميخته اندر كشند ، و يك زمان چشم برهم نهاده دارند ، سود دارد .
اسباب روزكورى ، ضدّ اسباب شبكورى است و از بهر آنكه هواى شب بقياس با هواء روز ، ترست ، لطافت هواء روز خشكى و اندكى و لطافت روح باصره زيادت كند ، بدين سبب چون روز آيد بصر ضعيف گردد . و اين علت مردم ازرق و اشهل را بيش افتد .
علاج آن ، تدبير ترى فزون بايد كرد و از ترشى و تيزى و شورى پرهيز بايد كرد .
و اگر بسبب در آفتاب بودن باشد و برف ديدن ، جامهء كبود و ازرق بايد پوشيدن و نظر بر چيزهاء سياه داشتن .
سرمازده
سرمازده را آب كاه اندر بايد چكانيد و عصارهء سير اندر چكانيدن ، و بخار شراب از سنگ آسيا گرم كرده سود دارد و بخار طبيخ زوفا و بابونه و اكليل ملك .
بيماريها كه اندر رطوبتها افتد
اگر قوام بيضيّه غليظتر باشد ، از دور هيچ نتواند ديد و از نزديك دشوار بيند .
و اگر بعضى از اجزاء او سخت غليظ شود ، و اجزاء آنچه غليظ شده باشد پيوسته بود ، اگر اين اجزاء غليظ ميانگاه او باشد ، خداوند علت ، آنچه بيند ميانگاه او سياه بيند يا خيالى .
و اگر كنارهاء او باشد ، اجسام بزرگ را بيكبار نتواند ديد ، مثلا اندامها جانورى بزرگ را جداجدا تواند ديد ، چنان كه ديده مىآرد و مىبرد و ديده مىگرداند تا چيزى بزرگ را تمام ببيند .
و اگر اجزاء غليظ پراكنده باشد ، پيش چشم خيالها بيند چون پشه و مگس و خطها و مانند آن . و اگر همگى بيضيه سخت غليظ گردد ، بينايى باطل گردد .
و اگر لون طبيعى بيضيه بگردد ، خداوند علت چيزها را بدان لون بيند .
اگر لون آن اغبر بود ، ديدنى چنان بيند كه از ميان نزم يا از ميان دود بيند .
و اگر بعضى اجزاء آن از لون طبيعى بگردد و بعضى نه ، خيالها بيند برنگ و شكل آن اجزا .
و اگر بخارى بدين رطوبت مىرسد ، سايه آن بخار ديدنى بلون و شكل خويش بماند ، و اگر اين رطوبت ، خشك شدن گيرد ، بينايى ناقص گردد .
و اگر نيك خشك شود بينائى باطل گردد . و اگر بعضى اجزاء آن