تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 308

مساهمون:

ص٣٠٨
و اگر از استفراغ مانعى باشد ، پاى اندر آب گرم بايد نهادن و سخت بماليدن بروغن بنفش و نمك . و اگر بنفشه و بابونه اندر آب بپزند سخت نافع باشد . و خفتن و از پس خواب ، گرمابه و آب خوش نيم گرم بسيار بر سر ريختن . و اگر خواب نبرد از پس پاى شستن و ماليدن ، اندر گرمابه بايد رفت و آب بسيار بر سر ريختن و از پس گرمابه ، خويشتن خفته ساختن ، خواب خوش برد . و اما غذا ، ماهى تازه كوچك با برگ كوك و برگ كسنه و اندكى شراب كه سخت قوى نباشد و خايهء مرغ نيم‌برشته و گوشت دراج و طيهوج و تذرو و چوژه مرغ خانگى و گوشت بزغاله بغوره و زرشك و سماق و مانند اين موافق باشد و كرنب و عدس ، مخمور را موافق باشد . و اگر تشنگى غلبه كند ، آب غوره و شراب غوره و شراب ليمو و شراب ريواج و آب هريك با آن بياميزند . و اگر كسى را ازين شرابها نفرت افتد و به شراب ميل كند ، شراب سپيد رقيق چكانند ، ممزوج كنند با آب نيمانيم ، تشنگى بنشاند و خواب آرد . و اگر صداع لازم گردد ، روغن بابونه مىبويد و رياضت معتدل و ارجوحه كه بخراسان بازپيچ گويند ، سود دارد . و اندر خمار ، از سركه و آبكامه سخت ترش پرهيز بايد كرد .

صفة سفوفى كه خمار زايل كند

بگيرند تخم كشنه و تخم كرنب و زرشك پاك‌كرده و سماق پاك‌كرده و عدس پوست‌كنده ، و گل سرخ و طباشير ، از هر يكى راستار است كوفته و بيخته ، مقدار سه درم اندر آب انار ترش و شيرين يا اندر آب غوره با دو جو كافور يا بىكافور ، بحسب مزاج . و فقاع كه از آرد جو و اندكى سنبل سازند ، معده را از باقى شراب بشويد ، خاصه اگر با اندكى نمك خورند . و بوى صندل و گلاب و كافور ، و بوى شاهسفرم سرد كرده و گلاب سرد برزده سود دارد . و اگر بامداد آن روز كه شراب خواهند خورد ، شراب افسنتين خورند ، خمار نگيرد بادام طلخ نقل كردن خمار باز دارد . و روغن گاو ، پادزهر شرابست ، قوت شراب از معده و دماغ باز دارد ، پيش از شراب و پس از شراب و در ميانه شراب سود دارد .

باب هشتم از جزو ششم از گفتار اوّل از كتاب معالجات اندر درد شقيقه و علاج آن

شقيقه

درد نيم سرست ، بعضى بنوبت باز آيد هر يك چندى ، و مادهء آن در عضلهء صدغ باشد . علاج آن ،