تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 305

مساهمون:

ص٣٠٥

باب سيم از جزو ششم از گفتار اوّل از كتاب معالجات اندر صداعى كه از باد غليظ تولد كند

علامات اين صداع آنست كه تمددى اندر قعر چشم پديد آيد ، و صداع صعب باشد بىگرانى و درد خلنده و گردان باشد از جاى به جائى . و بسيار باشد كه طنين و دوى و با ضربان باشد . و اگر بمشاركت معده باشد ، درد از ميان سر آغاز كند . علاج آن ، نخست معده را بحبّ ايارج و قوقايا و نقيع صبر پاك كند . و هر بامداد ناشتا گرمابه ، و بوئيدن شونيز و مرزنگوش و جندبيذستر و مشك سود دارد ، و دود كردن تخم باديان ؛ و روغن بادام طلخ ، بينى بركشيدن و به گوش اندر چكانيدن . و سعوطى بدين صفت به كار داشتن : ايارج فيقرا يك درم ، جاوشير ، جندبيذستر ، افيون از هر يكى نيم درمسنگ ، مشك دانگى ، شكر چند وزن همه داروها ، بسايند و مقدار دانگى به بينى بركشيدن ، يا بشير زنان حل كنند و اندر چكانند . و ماء الاصول با روغن بادام طلخ و نقيع صبر با روغن بيدانجير ، معده را از مادّتهاء بادانگيز پاك كند . و معجون سجزينا و دواء المسك مر و حلو نافع باشد . و اندر غذاها زيره و نانخواه و دارچينى و تخم باذيان درافكنند و آب كه خورند با مصطكى بپزند و از آن آب آشامند نافع باشد . ان شاء الله تعالى .

باب چهارم از جزو ششم از گفتار اوّل از كتاب معالجات اندر صداعى كه از ضعيفى معده و از قوت حس دماغ خيزد

علامات اين صداع آنست كه وقت آمدن آفتاب خيزد ، و تاخير نوبت غذا زيان دارد و از هر چه بر مراد او نرود ضجر گردد و از بوى ناخوش دُوار و غثيان تولّد كند و طاقة هيچ بوى قوى ندارد و بويهاء ضعيف زود اندر يابد . علاج آن هر بامداد ، پيش از آفتاب ، پست گندم اندر آب انار خورد . و سيب و آبى و انبرود چينى و بحرآبادى بوييدن و اندكى خوردن ، سود دارد . و اگر مزاج معده با ضعيفى سرد باشد ، گلشكر و انيسون و مصطكى بهم سرشته سود دارد و ايارج فيقرا موافق بود . و آنجا