بخورند و آب مضمضه مىكنند و مىريزند و جرعهجرعه مىخورند .
و اگر تبش نكند شير و دوغ ، سخت موافق باشد .
و اگر سرما باشد ، چون به منزل رسد ، زود پيش آتش نشايد شدن ، لكن خويشتن را بتدريج به خانه گرم بايد كرد و دست و پاى بروغن زيت و روغن فرفيون گرم كرده ، چرب كردن و اندر طعام ، شير و روغن گاو بيشتر كردن ، و اگر روغن گاو نخورند و دو سه پياله شراب قوى يا مثلث بخورند ، سرما قوت نتواند كرد و روز دمه ، معده خالى نبايد داشت ، و بعوض آب مثلث موافق بود .
و سرمازده را يك درمسنگ انگژد خوش ، اندر شراب يا اندر ماء العسل بدهند حل كرده ، سود دارد .
و هنگام برنشستن ، پيش آتش نشايد رفت و پاى بروغن فرفيون يا بروغن بيرزد ببايد ماليد يا بسير يا بقطران .
و لختى بزموى بر سر انگشتان نهادن ، و كاغذ و پاىتابه پيچيدن و بموزه فرو كردن تا از سرما بسلامت باشد .
و موزه بايد كه پاى در وى جنبان باشد .
و آن را كه پاى سرما يافته باشد ، شلغم بجوشانند يا برگ كرنب يا شبت يا بابونه يا انجير خشك و پاى اندر ميان آن نهند .
و بهترين كارى آنست كه پاى اندر برف گيرند تا سرما از وى بيرون آيد .
و پيش آتش نشايد رفت البته . و اگر پاى رنگ بگرداند ، ببايد آزدن و اندر آب گرم نهادن تا خون تمام برود ، پس لختى گل ارمنى اندر سركه و آب بگدازند و طلا كنند .
و اگر پاى سياه شود ، نشان تباه شدن بود ، جز آنكه جدا كنند ، تدبير نيست .
و اثر باد و آفتاب ، رنگ روى بگرداند ، لعاب اسبغول يا سپيدهء خايه يا كثيرا يا صمغ بر وى طلا كنند ، اثر آن باد باز دارد .
و پياز به سركه و سير به سركه ، مضرت آبها باز دارد ، و كوك نيز سود دارد .
روغن شبت و روغن بابونه اندر عضلها ماليدن ، ماندگى ببرد .
و از بهر قوت عصبها از ترشى پرهيز بايد كردن .
و مسافران دريا ، نخست كه اندر كشتى نشينند ، باشد كه قى بسيار كنند ، باز نبايد داشت تا خود بيارامند ، پس اگر قى بىاندازه شود باز بايد داشت به شراب پودنه و آنچه بدان ماند .
و آبى و انار و عدس به غوره پخته ، فم معده را قوت دهد ، خاصه اگر با پودنه باشد ، و الله اعلم بالصواب .
تمام شد بتوفيق حق تعالى بخش دوم از كتاب الاغراض الطبية و المباحث العلائية كه آن را كتاب حفظ الصحة خوانند و بعد ازين بخش سيم بود كه مشتمل است
الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 252
مساهمون: اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
ص٢٥٢