و كند شدن حاستها و تنگى نفس و سرخى روى و چشم .
و علامت بحران نيك ، نضج است و آمدن بحران اندر روز نيك از روزهاء بحرانى و انذار كردن روزى مناسب آن روز .
و استفراغ از ماده بيمارى باندازهء بىتقصير و بىافراط و بدان طريق كه لايق آن بيمارى باشد ، چنان كه اندر تب محرقه ، رعاف و اندر غب ، عرق يا قى . و نبض چنان كه بايد .
و بسيار باشد كه نشانهاء صعوبت بحران پديد مىآيد و نبض قوىتر و بانظامتر مىشود .
پس اندر همه احوال اعتماد بر قوت بايد كرد .
و علامتهاء بحران بد ، بر خلاف بحران نيك باشد ، خاصه آنكه پيش از نضج و پيش از وقت انتها و نيز اندر روز بحران نيك پديد آيد ، از بهر آنكه سبب حركة آن بحران ، بسيارى و بدى مادّه باشد و بىطاقتى و عجز طبيعت . هو اعلم .
تمام شد بخش اول از كتاب الاغراض الطبية و المباحث العلائية و بعد ازين بخش دوم باشد از حفظ الصحة چنانك ياد كرده شود ان شاء الله عز و جل .
و بالله التوفيق و الصحة و هو حسبي و نعم المعين .
بسم الله الرحمن الرحيم و عليه التكلان
الحمد لله حق حمده و الصلاة و السلام و التحية على محمد و آله و أولاده و أصحابه الخواصّ و سلم تسليما .
كتاب دوم از كتاب الاغراض الطبية و المباحث العلائية اندر تدبير حفظ الصّحه يعنى نگاهداشتن تندرستى و اين كتاب يك گفتارست
گفتار اين كتاب يعنى حفظ الصّحه اندر تدبير نگاهداشتن تندرستى و اين گفتار شانزده باب است
باب اول از گفتار اول اندر تدبير حفظ الصّحه اندر تدبير هوا و شناختن احوال آن
ببايد دانست كه اسباب تندرستى و بيمارى ، شش نوع است و طبيبان آن را الاسباب الستّه گويند و آن هوا است ، و حركت و سكون ، و بيدارى و خواب ، و طعام و شراب ، و استفراغ