همچون هفت روز تب محرقه باشد .
و اندر بيماريهاء مزمنه ، عدد ماه و سال همچون عدد روزهاء بيماريهاء حاده باشد ، مثلا اندر تب ربع ، هفت ماه چون هفت نوبت غب باشد .
و اندر بحران بيمارى مزمن نيز تقديم و تأخير افتد ، همچنانكه اندر بحران بيماريهاء حاده باشد .
و ببايد دانست كه حركت بحرانها بر حركت و گردش ماه قسمت كنند ، از بهر آنكه هر كارى كه زود متغيّر شود ، به حركت ماه منسوب كنند .
و نيز ماه را شركتى است اندر دلالت بر كارها كه به حركت ستارگان ديگر منسوب است ، از بهر آنكه ماه بدين عالم نزديكتر است از ديگر ستارگان . و اثرهاء حركت ماه چنانست كه هر گاه كه ماه از نقطه اجتماع ، چهل و پنج درجه دور شود يا نود درجه يا صد و هشتاد درجه ، اثرى پديد آيد .
اما چهل و پنج درجه ، نيمهء تربيع باشد ، از بهر آنكه جملهء فلك ، سيصد و شصت درجه قسمت كردهاند ، و چهل و پنج درجه ، هشت يك فلك باشد ، و نود درجه تربيع تمام باشد ، از بهر آنكه نود درجه ، چهار يك فلك باشد .
و صد و سى و پنج درجه ، تربيع و نيمه درجه تربيع باشد ، و صد و هشتاد درجه مقابله باشد ، از بهر آنكه نيمه فلك باشد و برابر نقطه اجتماع باشد . و نيمه تربيع روز چهارم باشد ، اثر آن سخت قوى نباشد و تربيع روز هفتم باشد و اثر آن قوى باشد .
و تربيع و نيمه تربيع روز يازدهم باشد و اثر آن ضعيفتر از روز هفتم باشد .
و مقابله روز چهاردهم باشد و اثر آن قوىتر از روز هفتم باشد و حال ضد آن گردد كه بوده باشد .
و روز هفدهم از مواضع مقابله ، چهل و پنج درجه دور شده باشد ، و شكل دورى او از نقطه مقابله ، نيمهء تربيع باشد و از نقطه اجتماع تربيع و نيمه تربيع باشد .
و روز بيستم از نقطه مقابله ، نود درجه دور شده باشد و شكل دورى او از هر دو نقطه تربيع تمام باشد .
و روز بيست و چهارم ، از نقطه مقابله ، صد و سى و پنج درجه دور شده باشد و شكل دورى از نقطه اجتماع بر نيمهء تربيع باشد .
گفتهاند هر چهار روزى كه ماه بدين جايها مىرسد ، اين شكلها بريده مىآيد ، اندر كارها كه به حركت ماه منسوب است اثرى و تغيّرى پديد مىآيد .
و گفتند اگر ماه اندرين روزها بدين جايها رسد و به ستاره سعد پيوندد و بجاء نيك باشد ، اثرها كه پديد
الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
ص٢١١