سرد و عفونت پذيرفتن آن اخلاط .
بوى ترش اندر بيمارى حاده نشان استيلاء حرارت غريب و باطل شدن حرارت غريزى باشد . و آنجا كه علامت سودا يابند نشان غلبهء سودا بود .
بوى زهومت ، نشان تباه شدن رطوبت لزج باشد بسبب حرارتى غريب .
بول سپيد و رقيق و گنده اندر تب گرم ، نشان اختلاط عقل باشد و نشان خامى و عفونت و بدحالى . و هرگاه كه اندر تب حاده ، بول گنده باشد ، پس ناگاه بوى بگذارد ، و تب بر حال خويش باشد ، نشان سقوط قوت ، و عاجزى طبيعت و بازماندن از كار خويش باشد .
باب نوزدهم از گفتار هشتم از بخش اول اندر بول زنان و فرق ميان بول زنان و مردان
بول زنان اندر همه حالها غليظتر و سپيدتر و بىرونقتر از بول مردان باشد ، از بهر آنكه فضول اندر تن ايشان بيشتر بود و حرارت كمتر .
اما بىرونق ، رنگى باشد نه درفشان و نه خوب ، از بهر آنكه فضول ، رنگ و رونق هرچه با آن بياميزد ببرد .
و از بهر آنكه مزاج ايشان گرم نباشد سپيدى بول ايشان بد نباشد ، پس برين قياس ، زردى و سرخى بول ايشان بد باشد .
و بول مرد هر گاه كه بجنبانند تيره شود و تيرگى ميل بسوى بالا دارد ، و بول زنان تيره نشود از بهر آنكه ثفل خود با آب آميخته باشد و اگر لختى تيره شود ، تيرگى ميل بسوى زير دارد .
بول آبستن صافى باشد و بر سر بول ضبابى باشد و بيشتر بلون همچون نخودآب و آب پايجه باشد و زردى آن بازرقى زند و در ميان آب ثفلى رقيق مىنمايد و باشد كه چيزى چون دانه اندر ميان آب فرو همىآيد ، و بر مىشود .
و اندر اول آبستنى از رقى ظاهرتر باشد و اندر آخر بسرخى گرايد خاصه اگر بجنبانند ، تيره شود ، درست آنست كه آخر آبستنى است ، از بهر آنكه اول هيچ تيره نشود .
و گفتهاند ، هرگاه كه بر سر آب ، غمامهاى باشد كه همه روى آب بپوشد ، پسر خواهد آورد ، و اگر بر يك جانب باشد ، دختر آورد ، و اگر غمامه دانهدانه باشد ، آبستن نباشد ، لكن علامت بادها باشد .
و گفتهاند بول آبستن ، دو ماه يا سه ماه رقيق باشد و صافى باشد ، پس از آن رقيق و ترنجى شود ، و بر سر بول اندكى كفك باشد همچون چيزى چرب و از پس چهار ماه يا پنج ماه بسرخى گرايد و اندك مايه تيره شود .
و هرگاه كه تيرگى بسيار گردد ،