بنك
بنگ « 1 » سياه باشد ، و سرخ و سپيد و گردگون و اينهمه سرد و خشك است اندر آخر درجهى سيم ، و بيشتر سپيد به كار برند ، و او ديوانگى آرد از بهر آن بايد كه مردم از او پرهيز كند ، و سياه و سرخ به كار نيايد ، و هر دو مردم كشند اما سپيد چيزى است كه اندر او منفعت بسيار است اندر علاج طبيبان ، و روغن وى درد گوش را سود كند ، و همه جنسهاش مستى آرد و بىتوان گرداند ، و بترين سياهست كه گرمش « 2 » از اندام ببرد بجمله ، و چون گرمى بستد مرد بميرد و خواب برافكند « 3 » سخت و اصلاح وى تخم رازيانه « 4 » است ، و بهترينش آن بود كه روشنتر بود ، شربتى از وى نيم درمسنگ است ، و چون بكوبند و بر آماسهايى نهند كه عظيم درد كند حسّش ببرد و قوّتش مانند قوّت افيون است و سعال و نزله « 5 » را منفعت كند ، و خون را كه از جايى همى بازنيستد « 6 » ببرّد ، و چون او را بپزى به آب و مضمضه كنى درد دندان كه از گرمى بود بنشاند ، و هركه آن را بخورد مستى بر او پديد آيد ، و اندامهاش سست گردد ، و كف از دهانش برون آيد ، و سرخى اندر چشمش افتد ، و چون اين علامتها پديد آيد بايد كه زود فرياد وى رسند به آب انگبين و انجير پخته و به ورق تاقى كند بدين ، پس آنكه شير دهندش تا بخورد چند بار ، و اگر بدين به نشود با وى آن بايد كرد كه با آن كنند كه افيون خورده باشند « 7 » .
هامش
( 1 ) - بفتح اول بر وزن جنگ بيخى است دوايى و معربش بنج است . ت .
( 2 ) - ش :
حرارت و گرمى .
( 3 ) - ظاهرا : خواب بر او فكند .
( 4 ) - باديان و آن را رازيام هم ضبط كردهاند و معربش رازيانج است .
( 5 ) - بفتح نون و سكون زاء : ريختن رطوبات زائده است از دماغ به حلق يا بريه و سينه و يا بعضو ديگر بنا بر قول صحيحتر .
( 6 ) - صورتى است از « نايستد » .
( 7 ) - نص : خورد باشد . [ در نسخه چاپ اروپا ، باشند ، و در نسخهء خطى باشند ]