الفار برابرى زهرها كند ، و آبش روشنى چشم تيز كند ، و عنصل و بصل الفار ، و اسقيل و اصقال اينهمه يك جنس است ، و جالينوس چنين گفت كه اگر كسى اين پياز را از بالاى در خانه بياويزد اندر آن خانه مار نشود و نه گرگ ، و بصرع منفعت كند ، و كسى را كه طحال بزرگ شده بود نيز ، و ربو « 1 » كهن مزمن را و سعال را چون با انگبين بخورند سود دارد ، و چون بريان خورند زيادت منى بيش كند ، و موى را بهتر بروياند بر داء الثعلب و داء الحيّة چون بر او طلا كند ، و گرم است اندر درجهى سيم ، و خشك اندر دوم .
بطم
بطم « 2 » كه او را حبّة الخضرا گويند ، دو نوع است يكى بطم دگر حبّة الخضرا « 3 » و هر دو گرم و خشك است اندر درجهى دوم ، و ترّشترّ است ، و گرمى وى كمتر است ، و هر دو منفعت كند سپرز را ، و حيض بگشايد و اندر باه زيادت كند ، و اصحاب بلغم و رطوبت را منفعت دهد و روغنش لقوه را سود دارد ، و همه علتهاى سرد را ، خاصه طحال سخت را كه آماسش بنشاند ، و حبّة الخضرا شكم ببندد و دردسر آرد ، و هر زهرى را منفعت كند از آن گزندگان و برگش چون بر سر كنند موى سر دراز كند ، و صمغش سينه را نرم كند و ادرار البول آرد ، و برص را منفعت كند ، و نيك است طلاى برص را با زنگار « 3 » و قوّتش از قوّت مصطكى « 4 » بيش است ، و نامش بناست « 5 » خوانند ، و او را مصطكى نبطى گويند ، و او گرم و خشك است اندر درجهى
هامش
( 1 ) - نص : و ربوى .
( 2 ) - بضم باء بر وزن قفل : درخت بنه و ميوهء آن
- ميوهء درخت بطم كه بنه گويند .
( 3 ) - بفتح اول : زنگ مس و معربش زنجار .
( 4 ) - در عربى بر وزن مرحبا و مصطفى و در فارسى بامالهء الف بيا بر وزن دشتكى صمغى است كه به عربى العلك الرومى گويند .
( 5 ) - بر وزن رياست صمغ درخت بنه و در لغت صمغ كندر نوشته است . اين كلمه در نص بىنقطه است .