سه درمسنگ است باد و وقيه « 1 » جلاب ، و لعابش شكم نرم كند و جرمش شكم ببندد خاصه كه بريان كرده بود ، و او سرد و ترّ است اندر درجهى سيم ، و مطفى « 2 » است گرما را ، و درشتى را نرم كند اندر دهان و اندر رودگانى ، و بريان كردهى اوى استطلاق « 3 » شكم كه صفراوى بود ببندد ، لعابش قوّت گرما و تب بشكند ، و خشكى از زبان و دهان ببرّد ، و تبش از معده ببرد ، و آماسهاى گرم را منفعت كند چون ضماد كنند و گر كوفته كسى بخورد غمى بر او افكند و كربى سخت و ضيق النفس و قوّت ببرد و تبش و هش ، و باشد كه بكشد ، پس آنكه كوفته خورده باشد « 4 » ، فريادش به آب گرم رسند و انگبين و شبت « 5 » ، و به ورق « 6 » و نمك هندى « 7 » تاقى كند ، پس زردهى خايهى نيمبرشت بپلپل و نمك و حلتيث « 8 » بدهندش تا بخورند ، و شراب صرف « 9 » قوى از پس آن بخورد كوچك كوچك « 10 » .
بصل
بصل « 11 » پنج نوع است : شامى ، و نبطى ، و زيزى ، و فاروبلبوس « 12 » ، دسقورديوس گويد كه همه اجناسش گرم است بادانگيز ، شهوت طعام بگشايد ، و تشنگى انگيزد و دردسر انگيزد و شكم نرم كند ، و جون بپزى ادرار البول آرد ، و او
هامش
( 1 ) - بر وزن حمزه و در اصل عربى بضم واو و كسر قاف و تشديد ياء و اوقية بر وزن امنيه ، وزنى است معادل هفت مثقال و نيم .
( 2 ) - بر وزن معطى و محيى : خاموشكننده فرونشاننده .
( 3 ) - ش : رفتن شكم ، شكمرو ، اسهال .
( 4 ) - بكسر اول و ثانى نوعى از سبزى كه شوت و شود و شويد هم گويند . ت .
( 5 ) - بفتح راء معرب بوره فارسى و آن قسمى از نمك است . ت .
( 6 ) - نوعى نمك است كه از نباتات استخراج مىكنند .
( 7 ) - ش : انقوزه يا انگژد .
( 8 ) - بر وزن صفر ، خالص و ناآميخته به چيز ديگر .
( 9 ) - ش : كمكم ، اندكاندك .
( 10 ) - بر وزن عسل : پياز .
( 11 ) - براى شناختن انواع بصل يا پياز بتعليقات رجوع كنيد .
( 12 ) - بر وزن ملبوس . در لغت مىنويسد نوعى از پياز صحرايى و نوعى از خشخاش .