درد دندان بنشاند ، خاصه بيخش چون بر دندان نهند ، و محمد بن زكريّا گويد هليون بد است منش گردا آورد ، و يوحنّا گويد معتدل غذايى است گرم و نرم و بستانى ترّ به باشد كه دشتى ، و غذاش بيشتر ، و شهوت جماع بگشايد ، و اندر منى بفزايد ، و ادرار بول آورد ، و غذاش ميانه است ، و اندر او بعضى جلاست ، سدد جگر و كلى بگشايد ، و تازه خورند ، و به گوشت پخته ، و بزيت و مرى پخته نيز .
هزارجشان
هزارجشان « 1 » بيخ رز سپيد كوهى است ، ادرار بول آرد ، و سختى سپرز بنشاند ، چون بخورند يا بر او طلا كنند چون مرهم ، با سركه و انجير و نيز بخورند از بهر گرّ را ، و از بهر آن علّت كه پوست بازهلد با حلبه « 2 » بياميزند و كرسنه « 3 » ، و كلف و نمش و جرب نيز ببرد و صرع را سود كند ، و زخم افعى را نيك باشد ، و گوشت زياده از بن ناخن ببرد ، و چون به آب بپزند و بر رحم طلا كنند فضولهايى كه اندر او بود بسته بيرون آرد ، و او گرمست و خشك اندر درجهى دوم .
هيوفارقون
هيوفارقون « 4 » داذى « 5 » كوهى است ، و او گرم است و خشك اندر درجهى دوم ،
هامش
( 1 ) - بر وزن مهاركشان گياهى است مانند عشقه و آن را هزارفشان و هزاررخشان و تاك صحرايى و به عربى الكرمة البيضاء گويند و در كتب صيدله بعنوان « فاشرا » ضبط و شرح كنند .
( 2 ) - بضم حاء بر وزن كلبه شنبليله است كه شمليز و شمليد هم گويند و معروف است .
( 3 ) - بذيل صفحهى 261 رقم 1 رجوع شود .
( 4 ) - هوفاريقون نيز نوشتهاند و آن گياهى است كه سه قسم است تخم هر سه شبيه بجو و بويش چون بوى راتيانج كه صمغ صنوبر است .
( 5 ) - دانهيى است تيره و تلخ و تند شبيه بجو كه جوجادو نيز گويند .