سنبل و مصطكى از هريك چندانكه به كار بايد و آب رزّه « 1 » و آب رازيانه بجوشانند ، و صافى گردانند ، پس او را با اين داروها بياميزند و بخورند ، و گر از بهر اسهال ، بلغم و سودا بايد بتربد و افتيمون و هليلهى هندى ، و گل و زيرهى كرمانى و نمك هندى « 2 » ، پس شربتى از او بعد آنكه بصلاح آورده باشند « 3 » بدين داروها كه گفتيم از دانگى تا دو دانگ ، و بيشتر تا نيم درم است ، و كسى را كه قوّت ضعيف بود يا خداوند ناز و آسانى بود ، او را نشايد خورد ، و ليكن كسى را شايد داد كه قوّتى قوى دارد و رنج بسيار كشد ، و تدبيرش تدبيرى غليظ بود چون حمّالان يا ورزگران اندر روزگار معتدل بسردى و گرمى و تنهاى معتدل ، و يوحنّا گويد كه مازريون گرم و تيز است ، و بقوّت آب راند ، و بجگر زيان كند و چون بكوبند ، و به انگبين بسرشند ، وسخ از ريشها پاك بكند و خشكريشهها را بكند ، و تخمش صيّادان ماهى را به كار آيد كه چون تخمش اندر آب افشانند ، ماهى كه آن بخورد در جاى مست گردد و قوّتش بشود و بر سر آب افتد ، و شير مازريون اگر بر موى زنند موى بتراشد ، و گر چند بار طلا كنند بر جايى كه موى نبايد كه بود ، اصل موى ببرّد و دگر نرويد ، و همچنين آزخ و توثه را ببرد ، و گوشت زيادت بخورد ، و شيرينه و گر و ريشهاى عفن را ببرد ، و گر به مقدار به كار برند نيز آن سختى كه از گرد ناسور در بود ببرد .
محلب
محلب « 4 » گرم است و خشك اندر درجهى اوّل ، و اندر او جلايى لطيف است
هامش
( 1 ) - بضم راء و تشديد زاء صورتى است از رزّ يا ارز بمعنى برنج كه در اين كتاب در همه جا كرنج نوشته شده است .
( 2 ) - نمكى است شفاف و سرخرنگ مايل بسياهى كه بنفسجى گويند و بقطعات اندك بزرگ يافته مىشود .
( 3 ) - نص : آورد باشند .
( 4 ) - بر وزن مكتب درختى است شبيه بدرخت بطم كه دانهاش را حب المحلب گويند و آن را به فارسى پيوند مريم خوانند بهاء هوز ( مهلب ) هم نويسند . ت .