هوام را نيك باشد ، چون به شراب استعمال كنند ، و ريشها و اثرهاى غليظ را اندر چشم منفعت دارد و خواب آرد ، و چون با كندر و زعفران زير برگيرند زحير بلغمى را ببرد ، و استخوان آزرده را باز جاى برد ، چون با مغاث « 1 » بر او طلا كنند ، و گر نيم درمسنگ با خايهى نيم برشت بخورد زنى كه حيضش عظيم همىآيد بازبرّد به اندازه « 2 » بازآرد و بهترش سرخفام بود ، و شربتى از او درمى و دانگى و نيم است .
ميعه
ميعه « 3 » گرم است اندر درجهى سيم خشك اندر درجهى اوّل ، و اندكى رطوبت دارد ، و سه جنس است ميعهى ترّ ، و ميعه خشك ، و اصطرك « 4 » همه گرمى كند ، و نضج افكند ، و زكام و نزله و سعال و خفّه را اگر آن از رطوبت بود سود كند ، و ادرار حيض آرد ، و بر آبستنى يارى دهد ، چون بخورند يا به زير بر گيرند ، و خشك اوى از دو گونه است اصطرك و ميعهى خشك ، و همه ياورى دهند آبستن شدن را ، و سختى كه اندر رحم بود ببرد ، و اصطرك نيز يارى آبستنى دهد ، و نضج و تحليل افكند ، و خلطها را نرم گرداند ، حيض بگشايد ، به خوردن يا به زير برگيرند ، و نيز سعالهايى را كه از رطوبت بود نيك باشد ، و دهن الميعه وجع المفاصل را نيك بود ، و اندامهاى سرد را گرم گرداند مثانه و كلى را نيك بود و آماسهاى سخت را بگشايد .
هامش
( 1 ) - بضم ميم : بيخى است دراز و ستبر با پوستى سياه مايل بسرخى و مغزى زرد مايل بسفيدى خوشبوى و تلخ مايل بشيرينى .
( 2 ) - ظ : و به اندازه .
( 3 ) - بذيل صفحهى 147 رقم 3 رجوع شود .
( 4 ) - بر وزن دلبرك نوعى از ميعه است گفتهاند صمغ زيتون است و دودش قائممقام دود كندر صمغ درختى رومى نيز گفتهاند ، اين صمغ را در كرمان اشترك بر وزن ششسلك گويند .