بگشايد ، و كودك را در شكم بكشد چون به زير برگيرند ، و خناق را كه از بلغم خيزد ، چون بانگبين بسرشند و بر گلو طلا كنند ، و شقيقه را كه از مادهى سرد و غليظ باشد ، و گر اندر شير آغارند و به بينى بازافكنند همچنين منفعت كند ، و بفعل حنظل « 1 » فعلش قريب است و مقدار شربتش همچند شربت اويست ، و خاصيتش همه اسهال آب زرد و بلغم است ، و نبايد كه تنها خورند كه او دارويى قوى است ، و ليكن با صبر و قنطوريون و سورنجان و كمافيطوس ، و فوة الصبغ كه با وى بياميزند نفعش بسيار گردد ، و بهتر آنست كه آنوقت چينند كه ثريّا نهان بود و رنگ او زرد شده بود « 2 » ، و عصارتش از او قويتر است ، و نبايد كه بكوبندش ، و ليكن همچنان بدست بفشارند ، و آن آب وى اندر چيزى كنند تا صافى گردد پس بر خاكستر بيخته ريزند تا بر او خشك گردد ، پس بردارند ، و چون كهن شده بود « 3 » قوّتش نبود و كمتر شربتى از او سه تسوست و بيشتر تا دو دانگ ، و همسنگ وى صمغ عرابى با اوى ببايد آميخت و نيم وزن او نشاسته .
قنّه
قنّه « 4 » گرم است اندر درجه سيم ، خشك اندر درجهى دوم ، قوّتش قوّتى هست نرم كن ، تحليل كند و ربو را منفعت كند ، و چون به زير برسوزند كودك را از شكم بيرون آورد ، و حيض بگشايد ، و چون اندر خانه ويرا بسوزند و دود كنند همه گزندگان بگريزند ، و بدل وى سكبينج « 5 » بود همسنگش ، و خاصيّتش آنست كه خلطهاى سودايى ببرد و نسيان آرد ، و بهترش آنست كه بصمغ ماند ، و شربتى از وى درمسنگى است ،
هامش
( 1 ) - نص : حنطل .
( 2 و 3 ) - نص : شد بود .
( 4 ) - بكسر اول بر وزن منة شير درختى است بزرگ چون سرو كه به فارسى بارزد چون مارزد گويند .
( 5 ) - نص : سكپينج .