فاوانيا
فاونيا « 1 » معتدل است بگرمى و خشكى ، وى علّت امّ الصبيان « 2 » را نيك بود چون از كودك بياويزى ، و صرع را سود دارد چون به زير بينى برسوزى و حيض بگشايد ، و سدد جگر و كلى نيز بگشايد چون با انگبين بخورند ، و نقرس را سود دارد ، و تجفيف كند سخت ، و طبيعت ببندد چون با شراب عفص « 3 » بخورى ، و جالينوس گويد كه قوّت او يك سال بيش بنپايد و خاصيّتش آنست كه شير افزايد و حيض آورد و صفار انگيزد ، و اصلاحش هليلهى سياهست ، و بهترش گرد بود ، و شربتى از او درمسنگى است .
فو « 4 »
فو گرم است و خشك اندر درجهى اوّل ، و قوّتش چون قوّت سنبل است و ادرار بول آرد بيش از سنبل .
فطر
فطر را سماروغ خوانند ، و كلاه ديوان نيز گويند ، و او سرد و ترّ است اندر درجهى دوم ، خلطى بد انگيزد و لزج بيش از آنكه كمى انگيزد و خناق آرد و از آن پرهيز بايد كردن كه به زير درخت زيتون رويد كه آن زهرى است كشنده و فولس گويد اين فطر تن فربه كند ، خاصه فطر سرخ كه با ميپخته بخورند .
هامش
( 1 ) - ش : نوع مادهى عود الصليب .
( 2 ) - صرعى است كه غالبا عارض اطفال تا چهار پنج سالگى مىشود و آن را ام الشيطان و فزع الشيطان هم خواندهاند و بعضى ريح الصبيان را هم همين مرض دانستهاند .
( 3 ) - بفتح عين و كسر فاء : زمخت .
( 4 ) - ظاهرا فوفه است كه مىنويسند عشبهى مغربيه است و صاحب مخزن گويد شاخهاى گياهى است شبيه بلبلاب و ياسمين سفيد درهم پيچيده بسيار تلخ و داراى گلى خوشبوى است .