باب على حرف العين
عدس
عدس سرد است و خشك اندر درجهى دوم خونى سودايى انگيزد ، و چون بسيار خورد كسى كه سودا بر وى غالب بود اندر تنش بيماريهاى سودايى آرد ، چون جذام و سرطان و وسواس سودايى و چشمى را كه مزاجش خشك بود زيان دارد ، و چشمى را كه مزاجش ترّ بود سود كند جرمش شكم ببندد ، و آن آب كه وى را اندر او بپخته باشند « 1 » شكم نرم كند ، از آن گويند كه هركه را بايد كه شكمش ببندد دو بار وى را بپزد ، و آن نخستين آب بريزد ، و آن دومين آب بخورد شكم ببندد ، و خونرا كه از زير همىآيد بازگيرد ، و خونرا كه اندر تن بود غليظ گرداند ، و تاريكى چشم آرد ، و معده را بد است ، و همه اندامهاى عصبانى را و ادرار البول را كه از حرارت بود ، و چون با كشك بپزند بغذايى نيك بود ، و همچنين چون با چگندر بپزند يا با خبازى « 2 » و فرفخ « 3 » يا سلمه « 4 » ، و ضررش آن بازدارد كه بگاو روغن بپزى يا بروغن بادام ، و از آن بترّ نباشد كه بنكسود بپزند كه آن هر بيمارى بد آورد ، و بادها انگيزد ، و دير گوارد و خون سياه انگيزد ، و آب پشت ببرد ، و تن را خشك كند و چون اندك خورى خون ساكن كند ، و تبش خون بنشاند و چون
هامش
( 1 ) - نص : بپخت باشند .
( 2 ) - بضم اول و تشديد باء و زاء بالف مقصوره زده نباتى است دوايى و معروف و در فارسى الف مقصور آخر را بدل بيا كنند و عامه بفتح خاء گويند . بذيل صفحهء 127 رقم 3 رجوع شود .
( 3 ) - بفتح دو فاء بر وزن برزخ بذيل صفحهى 48 رقم 2 رجوع شود .
( 4 ) - بفتح سين و سكون لام نوعى از سبزى است كه مىخورند مانند خرفه لعابدار و برگش چون برگ ترخون دراز است .