سابوسى
و گل سابوسى « 1 » فاضلتر مورّد « 2 » بود كه اندر او هيچ ريك نباشد كه او نيز زبان را بگيرد ، و تجفيف سخت كند ، و همه زهرها را سود دارد ، و با « 3 » و طاعون را سود دارد چون با شراب ممزوج كرده بخورند آنگه كه تب نباشد ، و گر تب بود با آب سرد بخورند ، و استخوان شكسته را نيك بود كه طلا كنند باقاقيا « 4 » ، و كسى را كه شكم نرم بود نيك باشد ، و خونرا نيز كه از بر همىبرافتد ، و ريشهاى كهن و عفن را كه اندر دهان بود ، و آماسهاى گرم را چون طلا كنند ، و مادّهها را كه از سر معده همىريزد و ريش سينه و روده را نيك بود و فاضلتر انواع گل است وى ، و جاى ترياق بگيرد بمنع كردن زهرها را .
بحيرة
گل بحيره « 5 » سرد و خشك است باعتدال نرمترين همه گلهاست ، همه
هامش
( 1 ) - ظاهرا همان است كه در مخزن و تحفه بنام شاموس و شاميس ضبط شده و شايد صحيحش شاموسى با ياء نسبت باشد منسوب بموضعى كه در لغت فارسى بنام شاموس و شامس ضبط شده و بهر صورت فارسى آن گل سفيد است و آن دو صنف است صنفى سفيد و صفايحى و اندك براق و ناصاف و صنفى رمادى و صفايحى و زودشكن و نرم و صنفى كه بهترين است بسيار سفيد و نرم و سبك كه چون بر زبان گذارند بچسبد و زود شكسته شود و زود در آب حل شود .
( 2 ) - ش : سرخرنگ ، برنگ گل سرخ ، گلسرخى .
( 3 ) - بفتح اول مخفف و باء مرضى است سارى و عام كه بعقيدهى قدما از فساد جوهر هوا و بعقيدهى متاخرين از فساد آب بسبب آلوده شدن بميكرب مرض به صورت قى و اسهال و توأم با تب حادث مىشود .
( 4 ) - بذيل صفحهى 33 رقم 10 رجوع شود .
( 5 ) - بضم اول و فتح ثانى بمعنى درياچه است و نام گل بحيره در مآخذ موجود يافته نشد و شايد همان باشد كه در فرهنگ مخزن بنام طين مختوم بخواتيم بحيرة ثبت شده است .