باب على حرف الطّاء
طين
طين « 1 » انواع است ، و از او مستعمل از او گل ارمنى « 2 » و مختوم الملك « 3 » و قبرسى « 4 » و سابوسى « 5 » و بحيره « 6 » و مغره « 7 » و حرّ « 8 » و قيموليا « 9 » ست و جصّ « 10 » و جبسين « 11 » گل ارمنى سرد و خشك است اندر درجهى اوّل ريش رودگانى را نيك بود و شكم ببندد و آن را كه خون از بر همىبرافتد منفعت دارد ، و خون حيض بازگيرد ، و ريشهاى عفن را اندر دهان سود دارد چون به سركه بكنند و اندر دهان گيرند ، و سل را نيك باشد كه هرچه اندر شش بود از فضله آن را خشك بكند ، و طاعون « 12 » را نيك بود از همه جنسها ، خواهى بر بالاى طاعون نه خواهى بخور ، و آماسهاى
هامش
( 1 ) - ش : گل يا خاك .
( 2 ) - گلى است جگرىرنگ چرب و چسبناك و نرم و خوشبوى كه از ارمنيه و ايروان آورند و مزهاش شبيه بمزهى خاك است .
( 3 ) - ظاهرا طين مختوم است بذيل صفحهى 193 رجوع شود .
( 4 ) - رجوع بذيل صفحهى 216 شود .
( 5 ) - بذيل صفحهى 217 رجوع شود .
( 6 ) - بذيل صفحهى 217 رجوع شود .
( 7 ) - بذيل صفحهى 218 رجوع شود .
( 8 ) - بذيل صفحهى 218 رجوع شود .
( 9 ) - بذيل صفحهى 218 رجوع شود .
( 10 ) - بذيل صفحهى 219 رجوع شود .
( 11 ) - بذيل صفحهى 219 رجوع شود .
( 12 ) - بيمارى سرايتكننده و مهلك است و آن ورمى است باندازهى جوز يا دانهى كوچكى باندازهء باقلا كه با سوزش و لهيبى عجيب در اعضاى غددى از قبيل خايه و پستان و زبان و بغل و بن ران بهم مىرسد و اطراف خود را سياه مىكند و سميت آن بسرعت بقلب مىرسد و مىكشد . گاهى هم مطلق ورم قتال يا بسيار حاد را طاعون مىخوانند .