كلف و جرب و نمش ببرد ، و اگر بپزند و آبش در چشم كنند ناخنه « 1 » ببرد و گرم است اندر درجهى اوّل بقول جالينوس ترّ اندر درجهى دوم .
سولان
سولان « 2 » خواهى بسين خوان خواهى بشين ، گرم و خشك است اندر درجهى سيم ، چون بر پوست مالى ، پوست را بسوزاند ، و چون ببينى بازافكنى لقوه را سود كند .
سرخس
سرخس « 3 » گرم و خشك است اندر درجهى سيم كرم و حبّ القرع را بكشد چون از او چهار درمسنگ با شراب انگبين اندر كنى ، و كودك را اندر شكم بكشد ، و مرده را بيرون كشد ، و ريشهايى را كه دير همىبپزد زود برساند .
سورنجان
سورنجان « 4 » گرم است و خشك اندر درجهى دوم بر قول بعضى از طبيبان و بعضى گويند سرد و خشك است ، و دليل بر سرديش آنست كه بر درد نهى درد بنشاند ، و دليل خشكيش آنست كه تشنّج عصب آرد ، و سورنجان سرخ قتال است و بايد كه از وى پرهيز كنند ، و سورنجان سپيد نقرس را منفعت كند بايد كه
هامش
( 1 ) - زايدهيى عصبانى شبيه به ناخن كه از كنج چشم ( موق اكبر ) مىرويد و امتداد مىيابد تا روى سياهى چشم را به كلى مىپوشاند و مانع از ديدن مىشود و گاهى از هر دو موق بيرون مىآيد و به عربى آن را ظفرة بر وزن رقبه و ظفر بر وزن قفل گويند .
( 2 ) - در مخزن بفتح سين ( بر وزن نوعان ) و در لغت فارسى به دو فتحه بر وزن همدان ضبط شده و آن ريشهيى است سرخرنگ به شكل كرم كه از روم و سقالبه آورند .
( 3 ) - بر وزن كرفس ريشهيى است سياه مايل بسرخى و پرگره و پر از ريشههاى باريك و گياهش نر و ماده است .
( 4 ) - بكسر راء ريشهيى شبيه بسير صحرايى صنوبرىشكل با اندك پهنى .