سقولوقندريون
سقولوقندريون « 1 » گرم و خشك است اندر درجهى اوّل ، سطبرى سپرز ببرد ، و سنگ اندر خايه خرد كند چون به شراب بپزند و شهوت جماع ببرد ، و اصلاحش تخم رازيانه است ، و بهترينش روشنتر است ، و شربتى از او سه درمسنگ است .
سقمونيا
سقمونيا « 2 » سه جنس است ، هندوى ، و جرمگانى « 3 » ، و انطاكى و انطاكى بهتر بود ، و هندوى ميانهتر باشد ، و جرمگانى بتر باشد ، انطاكى طلّ « 4 » است چون شكر عشر « 5 » ، و بعضى مردمان گويند كه صمغ لبلاب « 6 » است ، و هندوى صمغ تربد
هامش
( 1 ) - در مخزن : اسقولوقندريون بضم همزه و فتح قاف دوم و فتح دال و سكون راء بر وزن « پرلولوتن در خون » لغتى است يونانى مذيب الطحال يعنى گدازنده و زايلكنندهى سپرز . در مصر مشهور به كف النسر و بشيرازى موسوم به « زنگىدارو » است .
( 2 ) - بفتح سين و كسر نون : محموده .
( 3 ) - منسوب بجرمگان كه معربش جرمغان است و ظاهرا نام محلى است در حوالى موصل كه طايفهيى از عجم موسوم بجرامغه در آنجا ساكن بودهاند .
( 4 ) - بفتح طا و تشديد لام : شبنم ، بمعنى باران نرم و خفيف نيز آمده است .
( 5 ) - بضم عين و فتح شين نام درختى است در بلاد خراسان كه به فارسى خرك و درخت زهرناك گويند و شكر عشر شبنمى است كه بر آن درخت مىنشيند و مىبندد شبيه بپارههاى نمك سفيد و آن را يمانى نامند و آنچه را سياهرنگ باشد حجازى و بهترينش يمانى است كه با شيرينى اندك تلخى و عفومت نيز دارد .
( 6 ) - در لغت فارسى بعشقه تفسير شده ليكن صاحب مخزن گويد شبيه بعشقه است و عشقه نيست .