قويتر است از آن طويل ، و زهرها را سود كند ، و زخم هوام را و سدد ، افزارهاى شكم بگشايد ، و بادهاى غليظ براند ، و پيكان بياهنجد ، و ريشهاى زشت را پاك كند ، و گوشت بن دندان سخت گرداند ، و ربو و ضيق النفس و تشنّج را كه اندر عضل بود نيك باشد چون به آب بخورند ، و او گرم و خشك است اندر درجهى سيم فواق « 1 » را نيك باشد ، و مضرتش به زبان است و اصلاحش انيسون است و بهترينش روشنتر است ، و شربتى از او درمى و دو دانك است ، و آنكه دراز است ريشهاى رحم را سود كند ، و مضرّتش بسر است و اصلاحش انيسون است ، شربتى از او يك درمسنگ است .
زفت
زفت « 2 » گرم و خشك است اندر درجهى دوم ، خلطهاى غليظ را بپزاند و تحليل افكند ، و عسر النفس از خلطهاى غليظ افتاده و ربو را ببرد ، و سپيدى كه اندر بن ناخن افتد ببرد و شيرينه نيز و آماسهاى سخت همچنين ، و لطيف است اندامها را نرم گرداند .
زرنيخ
زرنيخ « 3 » سه جنس است سرخ و زرد و سپيد سرخ را چون بموم روغن كنى تحليل افكند و جلا دهد ، و ناسور كه اندر بينى و دهان بود ببرد ، و جرب و سعفهى ترّ را ببرد نيز و شپش و اثرهاى ضربه را ببرد چون اندر آب بگذارند و
هامش
( 1 ) - بضم اول به فارسى زغنگ بر وزن پلنگ و زغكك بسه فتحه و سكزه بفتح سين و كسر كاف گويند سكزه را عوام در محاوره سكسكه مىگويند بر وزن مشمشه .
( 2 ) - بكسر اول سه قسم است يابس و بحرى و جبلى و چون مطلق گويند زفت بحرى را كه زفت رطب است اراده كنند .
( 3 ) - بكسر اول از مواد معدنى و از سموم معروف است .