كه از حرارت دل بود منع كند ، و آبش با آرد جو چون بر حمره و نمله طلا كنند سود دارد ، و تخمش سرد و خشك است قابض خلفهى مزمنه « 1 » را سود كند همچنانكه تخم حمّاض « 2 » كند .
راسن
راسن « 3 » گرم است و لطيف اندر درجهى دوم ، روميان او را ترب شناسند ، و گويند كه گندناى رومى است ، اندامهاى سرد را گرم كند ، و درد تهيگاه را نيك بود و درد بندگشايها را كه از رطوبت باشد و معدهى ترّ را نيك بود ، و سدد بگشايد ، و بسيار خوردن از او خون را بفساد آرد ، و منى كم كند ، و چون بروغن بپزند و بر عرق النسا نهند سود كند ، و وجع المفاصل را كه از سردى باشد ببرد ، و خلطهاى غليظ از سينه بيرون افكند ، و اندر اين كار تأثيرى نيك بكند .
رطبه
رطبه « 4 » را اسپست گويند بپارسى ، و از او سبزتر و املستر نيكتر بود ، و اندر او نفخى هست كه اندر منى و شير زيادت كند و گرم و نرم است ، و جاطك « 5 » گويد گرم و خشك است اندر درجهى دوم ، لقوه را سود كند ، و نيز ادرار البول آرد ، و درد پهلو را كه از سردى بود نيك باشد ، درد سر آرد ، خونى غليظ انگيزد ، و بادها را نيك بود و آب زرد را و زخم عقرب را و درد پشت و كونسته را و سردى مثانه و تقطير البول را نيك بود .
هامش
( 1 ) - خلفه بكسر اول بر وزن حرفه نوعى از اسهال است كه عامه آن را شكست دل گويند .
( 2 ) - بر وزن فياض : تروشه يا ترشه . ت .
( 3 ) - بفتح سين : زنجبيل شامى .
( 4 ) - بفتح اول در عربى قت گويند و در فارسى باسم تركيش كه يونجه باشد معروف است .
( 5 ) - نام پزشكى هندى .