دهن السوسن
روغن سوسن را يوحنّا ، گويد كه گرم است و لطيف سردى عصب را نيك باشد و رحم را نيز و ماسرجوّ « 1 » گويد گرم است تحليل كند ، و منفعت كند رحم سرد شده را و درد گوش را كه از سردى باشد ، و ضعف اندامها را ، و عيسى بن سهار بخت « 2 » گويد كه منفعت كند رحم تنگ سرد شده را و قولنج را ، و ليكن درد پشت آرد ، و كلى و مثانه را بد بود .
دهن الورد
روغن گل لطيف است ، منفعت كند صداع را كه از حرارت خيزد چون با با آب سرد و اندكى سركه بياميزند ، و گر طلا كنند بر خارش بنشاندش ، و چيزهايى را كه از اندام برجهد خشك گرداند ، و بواسير را سود كند كه بر گذرگاه مقعده طلا كنى ، و يوحنا گويد كه گل مانندهى بنفشه است ليكن اندر گل اندكى قبض است ، و منفعت كند وى ريش و گرّ را اندرون و بيرون تن ، آن را كه اندرون بود بخورندش ، و آن را كه از بيرون باشد طلا كنند ، و بدل وى روغن بنفشه است و او سرد و خشك است اندر درجهى اول .
دهن البنفسج
روغن بنفشه سرد و ترّ است مغز را قوّت دهد و صداع را كه از حرارت و خشكى بود سود كند ، و خواب آرد ، و خداوند سرسام را سود دارد ، و ماليخوليا
هامش
( 1 ) - ماسرجويه طبيب سريانى يهودى كه خود و خانوادهاش از ترجمهكنندگان كتب طب به عربى در عصر عباسى بودهاند .
( 2 ) - پزشكى از مردمان جنديسابور كه در عصر خود معروف و صاحب تأليف بوده است وى شاگرد جرجيس بن بختيشوع طبيب منصور دوانيقى بود و زمانى كه جرجيس خواست او را بجاى خود به خدمت منصور فرستد او قبول نكرد و جرجيس شاگردش ابراهيم را بجاى او فرستاد و او در بيمارستان جنديسابور بماند .