همه اندام بسيار و خوش گرداند ، بهترين وى سبز بود و تازه ، و او سرد و خشك باشد باعتدال ، و اندر او رطوبتى فضلى است ، بدان اندر منى زيادت كند ، و مادههايى كه اندر اندام زيادت گيرد منع كند ، و آماس بازدارد ، و سنگرا از كلى همچنين بازدارد و اندر او خرد كند ، و عسر البول بگشايد ، و قولنج را سود دارد چون حقنه كنند بطبيخش « 1 » ، و نيز درد پشت را منفعت كند ، و روغنش درد گردهگاه را سود كند و كلى را نيز و شكم بسته بگشايد ، و رنگ مردم نيكو كند ، و اندر باه زيادت كند ، و بر جماع حثه « 2 » كند ، و كلى و مثانه و پشت بىقوّت را قوّت دهد ، چون مقدار وقيهى هرروزى بخورى با ميپخته يا با نبيذ ، و اندر حقنهها نيز به كار برند .
حاشا
حاشا « 3 » گرم و خشك است اندر درجهى سيم . وى ضعف چشم را سود كند چون از رطوبت بود چون بخورند ، و ربو را نيك بود و كرم را از شكم بيرون آرد ، و طعام بگوارد ، و كودك را از شكم ببرد ، و ادرار البول و حيض آرد ، و جگر و معده و همه اندامها را پاك كند از فضول ، چون خرد بكنند و بانگبين بسرشند و با آب گرم بخورند ، و گر به آب بجوشانند و با انگبين بخورند هرآن فضلى كه اندر سينه و شش بود از فضلهاى بلغمى بيرون افكند .
حماما
حماما « 4 » گرم و خشك است اندر درجهى سيم ، سدد بگشايد ، و ادرار حيض
هامش
( 1 ) - در نسخهء اصل « بطيخش » نوشته است و در نسخهء چاپى هم عينا تقليد شده است .
[ منتهى با طاء مشدد ] .
( 2 ) - مصدر مرة است بمعنى تحريك و تهيج و تنشيط .
( 3 ) - نوعى از پودنه كوهى است . ت .
( 4 ) - بفتح حاء ، صاحب مخزن مىنويسد لغتى نبطى است . ت .