نخالهاش سينه را نرم كند و چيزى كه اندر او بود بگلو براندازد ، و كشك گندم « 1 » چون به آب رازيانه بپزى و بخورى شير در پستان آرد ، و روغن گندم شيرينه « 2 » را ببرد ، و طلا كه از نانش كنند همه مادهها را از تن بيرون كشد و تحليل افكند ، و نشاسته كه از گندم كنند سينه را نرم كند و سعال ساكن گرداند كه از گرمى بود و چون گندم را بريان كنند و بسايند و بر گاز كلب الكلب نهند سود دارد ، و خميرش لطيف است مادّهها را از قعر بكشد و تحليل افكند و بپزاند ، و دمّلها را منفعت دهد ، چون بر او برنهند ، و گر آرد با روغن بسرشى و بر آماس نهى كه از بلغم خيزد سود كند ، و گرد آسيا همچنين كند به آب و روغن و گندم گرم است اندر درجهى اوّل ، معتدل است بميان ترّى و خشكى و پست گندم « 3 » نرم است و با وى نفخ است ، چون بر آماسهاى گرم نهى سود كند و بپزاند و تحليل افكند ، و حرارت و عطش بنشاند ، و مردم گرممزاج را سود كند ، و آن را كه بر او گرمى غالب بود چون به آب و شكر بخورند بعد از آنكه بشسته بوند « 4 » به آب گرم ، و يوحنا چنين گويد كه گرم و خشك است پستش اندر ميان درجهى اوّل ، و خشكى از آتش يافته است ، و عيسى « 5 » چنين گويد كه پست گندم از
هامش
( 1 ) - در مخزن عين اين خاصيت براى نشاستهء گندم ذكر شده و از اينجا چنين استنباط مىشود كه مراد از كشك گندم نشاستهء گندم است درحالىكه بقوام نيامده و به صورت كشكاب است و مراد از نشاستهء گندم كه مؤلف در سطر بعد جداگانه ذكر كرده است نشاستهء بقوام آمده و خشك شده است .
( 2 ) - جوشى است كه در صورت و اندام اطفال برآيد و به عربى سعفه گويند و به فارسى شيرينك و شيرونه نيز ضبط شده و شيرينج به صورت معرب نيز ديده شده است .
( 3 ) - سويقى كه از آرد گندم سازند .
( 4 ) - نص : بشست بوند .
( 5 ) - عيسى نام در اطباى قديم متعدد و از آن جمله است عيسى بن ماسه كه كتابى در قواى اغذيه تأليف كرده و عيسى بن على شاگرد حنين بن اسحاق و عيسى بن يحيى هم از شاگردان حنين و عيسى بن چهاربخت و عيسى بن شهلا كه هر دو جنديشابورى و شاگرد جورجيس بن بختيشوع بودهاند و عيسى نفيسى طبيب سيف الدوله .