و سبات « 1 » را نيز سود كند و معده و رحم سرد را و حيض آرد چون با آب پودنه بخورند و كودك مرده را و زهدان « 2 » را بيرون كشد ، و همچنين كند چون بر تودهاى آتش افكنى و بخار او را بوى كنى ، و رعشه و فواق را نيز كه از امتلا بود سود كند ، چون با آب انيسون بخورى ، و چون با روغن ياسمين « 3 » بياميزى و بر شكم طلا كنى بادها را سود كند ، و كر بسر قضيب بازافكنى عسر البول را بگشايد ، و بدل وى مشك است چهار دانگ از وزنش .
جوانسپرم
جوان سپرم « 4 » جنسى است از ياسمين ، گرم و خشك است اندر درجهى دوم علتهاى غليظ سرد را سود كند ، و بادهاى رودگانى و رحم و معده را منفعت دهد ، و صرع و علّت امّ الصبيان « 5 » را نيز چون آبش به بينى بازافكنى و بعضى طبيبان گويند جوانسپرم شاهدانه است .
جفت آفريد
جفت آفريد « 6 » گرمست اندر درجهى دوم ، خشك اندر اوّل ، زخم هوام را سود
هامش
( 1 ) - بضم اول در عربى بمعنى خواب و در طب خواب بسيار سنگين طولانى را گويند كه صاحبش بدشوارى بيدار شود .
( 2 ) - بكسر اول هم بمعنى رحم و هم بمعنى مشيمه آمده است و در اينجا معنى دوم مراد است .
( 3 ) - گلى است خوشبوى كه بالوان سفيد و زرد و بنفش يافته مىشود و آن را ياسمن و ياسمون هم گويند . ت .
( 4 ) - فر : نام ريحانى است كه عرب ريحان الشياطين گويد . مخ : در ماهيت اين رستنى اختلاف است و اشهر اقوال آنكه بنفسج الكلاب است كه بشيرازى تس سگ * و به عربى ريحان الشياطين گويند و آن را جوان اسپرغم و شاهبانك و شابانج هم گويند .
( * ) در مخزن نس به نون چاپ شده
( 5 ) - صرعى است كه اطفال را از ولادت تا پنجسالگى عارض مىشود .
( 6 ) - فر : رستنى است مانند سورنجان و بعضى گويند خصية الثعلب است . ت .