و سر هيچ زيان نكند و ديسقورديوس گويد كه تود زود فساد در معده آرد ، خاصه سپيدش ، و آن را كه طبع معدهى او سرد بود نشايد ، بل كسى را شايد كه معدهاش گرم و خشك بود و چون بخورند سرد كرده بجليد « 1 » ، حرارت معده بشكند خاصه كه ترش شيرين باشد يا ترش ، و ربّش ذبحه « 2 » را سود دارد و آماس گلوونك « 3 » را منفعت دارد ، و پوست درخت تود سرد و خشك است اندر درجهى دوم ، و نيك بود گلو و شش را و كلى را مضرّت كند ، و اصلاحش افسنتين است ، و شربتى از عصارتش ده درمسنگ است .
تين
طبع تين « 4 » گرم است اندر درجهى اوّل ، معتدل بترّى و خشكى ، و تازهاش گرم و نرم است اندر درجهى اوّل ، و غذاى وى معتدل است و خونى كه از او خيزد ، بهتر آن خون است كه از دگر ميوههاى تابستانى خيزد ، و زود از معده بشود از قبل جلا كه اندر اوست و از قبل اين طبيعت را نرم كند بخاصه آنكه پختهتر باشد و سعال را نيك بود ، و شش و سينة و كلى و مثانه را پاك كند خاصه كه با چيزهاى لطيف كن بخورى ، چون فوتنج « 5 » و صعتر « 6 » و حاشا « 7 » ، و اين انجير بادانگيز است خاصه كه نارسيده بود كه آن باد بيش انگيزد ، و ديرتر از معده بشود و انجير خشك را باد كمتر است و بهتر است و قوّت جلا اندر او ، بيش است ، و كسى كه انجير بسيار خورد ، شپش بر تنش و اندر جامهاش بسيار پديد آيد ، و چون انجير ترّ بسيار خورى از پس وى سكنگبين ببايد خوردن
هامش
( 1 ) - بفتح جيم يخ را گويند به عربى و معنى عبارت اينست كه چون توت را درحالىكه با يخ سرد كرده باشند بخورند .
( 2 ) - بر وزن غرفه و حرفه و لمزة و عنبة نوعى از ورم گلو است . ت .
( 3 ) - بفتح اول بر وزن رگ : كام و حنك كه معمولا سقف دهان گويند .
( 4 ) - انجير .
( 5 ) - معرب پودنه يا پودنك و فودنج هم نويسند و آن گياهى است معطر از نوع نعناع . در نص فوينج نوشته است .
( 6 ) - بر وزن جعفر : آويشن و سعتر نيز نويسند .
( 7 ) - نوعى از پودنهء كوهى است .