ما بحث مربوط به اين مزاجها را در دو قسمت ذيلا شرح مىدهيم :
1 - مزاج گرم و مزاج سرد
2 - مزاج تر و مزاج خشك
1 - مزاج گرم و مزاج سرد
مىدانيم كه اساس فعاليتهاى حياتى موجودات زنده ، بر تغيير تركيبات شيميائى پرتوپلاسم استوار است ، و بيشتر فعل و انفعالاتى كه براى انجام اين امر در داخل سلولها صورت مىگيرد ، اگزوترميك بوده و با توليد حرارت توأم مىباشد ، پس هر قدر فعاليت حياتى يك فرد بيشتر باشد ، توليد حرارت در بدنش بيشتر ، و هر قدر فعاليت كمتر باشد ، ميزان حرارتى كه توليد مىكند كمتر خواهد بود .
در مورد حرارت بدن انسان و حيوانات به دو عامل بايد توجه داشت : يكى مقدار حرارتى « 1 » است كه بدن توليد مىكند ، و آن را برحسب كالرى اندازهگيرى مىكنند « 2 » دوم شدت حرارت است « 3 » كه بدرجهء حرارت معروف مىباشد « 4 »
در انسان و حيوانات خون گرم « 5 » مانند پستانداران و طيور ، درجهء حرارت بدن ثابت بوده ، و تغييرات حرارت خارجى ، تأثيرى در درجهء حرارت بدن آنها ندارد ؛ هرگاه درجهء حرارت محيط بالا يا پائين برود ، عوامل منظمكنندهاى در بدنشان وجود دارد كه حرارت آنها را هميشه ثابت نگاه مىدارد ؛ بااينحال بهطورىكه خواهيم ديد ، درجهء حرارت بدن حيوانات خونگرم در شرايط گوناگون كاملا ثابت نمانده ، و تحت تأثير بعضى عوامل گرمكننده قدرى بالا رفته ، و تحت تأثير بعضى عوامل سردكننده كمى پائين مىآيد .
غدد مترشح داخلى در توليد حرارت كلى بدن ، و افزايش و كاهش درجهء حرارت مركزى دخالت دارد ؛ اين دخالت يا مستقيم است يعنى هرمونها بر مراكز عصبى منظمكنندهء حرارت بدن اثر مىكند ، و يا بطور غير مستقيم ، از راه دخالت در متابوليسمهاى مختلف و انقباضات عضلانى انجام مىگيرد .
از تحقيقاتى كه دانشمندان به عمل آوردهاند ، معلوم شده است كه فعاليت بعضى از غدد مترشح داخلى ، مخصوصا تيروئيد ، هيپوفيز و سورنال ، باعث شدت احتراق مواد غذائى ، و بعبارت ديگر
هامش
( 1 ) -Quantite de chaleur.
( 2 ) - كالرى بزرگ مقدار حرارتى است كه مىتواند درجهء حرارت يك ليتر آب 15 درجه را باندازهء يك درجه بالا ببرد ، و كالرى كوچك مقدار حرارتى است كه مىتواند درجهء حرارت يك سانتى متر مكعب آب 15 درجه را يك درجه بالا ببرد .
( 3 ) -Intensite de chaleur( 4 ) - يك درجهء سانتىگراد ، يك صدم اختلاف درجهء حرارت بين درجهء حرارت يخ مذاب ( صفر درجه ) و درجهء حرارت آب جوش ( صد درجه ) در فشار 760 ميلىمتر جيوه مىباشد .
( 5 ) -Homeothermes.